Sepetiniz boş

Satın al

Adet: 0

Toplam: 0,00

0

Kıyılarda ve Bozkırlarda Rüzgarların Oluşturduğu Yüzey Şekilleri

Kıyılarda ve Bozkırlarda Rüzgarların Oluşturduğu Yüzey Şekilleri

Rüzgar, dış kuvvet olarak kıyı ve bozkırları şekillendirmede önemli rol oynar.

Coğrafya

Etiketler

arazi şekillendirme, rüzgar, kum, deflasyon, bozkır, vaha, sahil, erozyon, bitki örtüsü, kumul, yüzey, yeryüzü şekli, dış güçler, deniz, imha, biriktirme, fiziki coğrafya, jeomorfoloji, coğrafya

İlgili ekstralar

Görüntüler

Rüzgarın şekillendirdiği yüzey

  • kıyı
  • kısmen bitki örtüsüyle kaplı kumlu alan - Kısmen bitki örtüsüyle kaplı alan. Rüzgar kuru kumu yalnızca bitki örtüsünün bulunmadığı yerlerden alıp taşıyabilir.
  • bozkır

Rüzgarın yer yüzeyini şekillendirme faaliyeti iklim, bitki örtüsü ve jeolojik özelliklere bağlıdır. Kurak iklimli, bitki örtüsü seyrek olan veya hiç olmayan, küçük taneli tortulla kaplı yüzeylerde rüzgarın biçimlendirici etkisi daha fazladır. Çöller, yarı çöller, buzullar, yarı kurak bölgeler ve kıyı bölgeleri bu tip yüzeye sahiptir.

Rüzgar - ne kadar hızlı olursa olsun - sadece küçük, çapı en fazla 2 mm olan kum tanelerini taşıyabilir. Büyük taneleri yüzeyde yuvarlayarak, küçüklerini havaya sıçratarak, en küçüklerini ise havada asılı olarak taşır.

Rüzgar kum tanelerinin çoğunu sıçratarak taşır. Sıçrayan taneler genellikle 10 cm'den daha yükseğe sıçrayamaz.

Kısmen bitki örtüsüyle kaplı kumlu alanlar olan bozkırlarda, vahalarda ve sahillerde rüzgar hem aşındırma hem biriktirme faaliyetleri yapar. Rüzgar kuru kumu yalnızca bitki örtüsünün bulunmadığı yerlerden alıp taşıyabilir. Rüzgarın yüzeydeki kum tanelerini kaldırarak başka bir yere taşıması deflasyon veya yel süpürmesi olarak adlandırılır ve bunun sonucunda küçük oluklar veya büyük deflasyon çukurları meydana gelir. Bitki örtüsüyle kaplı veya daha sert kayaçtan oluşan, orijinal yüzeyden geriye kalan kısımlar yardang olarak adlandırılır.

Rüzgar faaliyeti sona erdiğinde beraberinde götürdüğü maddeyi bırakarak farklı şekiller oluşturur. Bu olay eoliyen biriktirme olarak da adlandırılır. Deflasyon çukurları arkasında hilal şeklinde parabolik kumullar meydana gelir.

Sahillerde dalgalar tarafından kıyıya vurulan materyali rüzgar kıyıya paralel olarak biriktirir. Kıyıya paralel olarak birden fazla kumul sırası meydana gelebilir, içerdikleri kumun bir kısmı ise bitki örtüsü tarafından sabitlenir.

Kıyılar ve bozkırlar deflasyona karşı bitkiler yetiştirilerek korunmalıdır.

Taşıma

  • havada asılı taşıma - Rüzgar 0,08 mm'den küçük olan parçacıkları bu şekilde taşıyabilir.
  • sıçratma - Rüzgar taşıdığı tortulun çoğunu bu şekilde taşır.
  • yuvarlama - Rüzgarın taşıdığı tortulun %20'si bu şekilde ilerler.
  • 10 cm

Aşındırma

  • oluk - Kumlu yüzeyin kapalı bitki örtüsüyle korunmadığı yerlerinde rüzgar kuru kumu giderek alıp taşır. Bir süre sonra bir çukur meydana gelip rüzgar yönüne doğru uzar.
  • yardang - Oluklar arasında geri kalan, orijinal yüzeyi gösteren sırt.
  • parabolik kumul - Hilal benzeri uzun şekil, içe kavisli tarafı rüzgarüstüdür. Çukurlar arkasında meydana gelir, yüksekliği 2-20 metre arasında değişir.
  • deflasyon çukuru - Deflasyon sonucunda meydana gelen çukur.

Biriktirme

  • ön kumul - Sahillerde kıyıya paralel olarak denizin kum içeriğinden oluşur. Üzerinde yetişen bitki örtüsü kumu kısmen sabitleyerek daha fazla kumun birikmesini kolaylaştırır.
  • yer değiştiren kumul - Kıyıya paralel, onlarca metre yüksekliğe bile ulaşan, rüzgar yönüne doğru yavaş yavaş hareket eden şekil.
  • parabolik kumul - Hilal benzeri uzun şekil, içe kavisli tarafı rüzgarüstüdür. Çukurlar arkasında meydana gelir, yüksekliği 2-20 metre arasında değişir.

Animasyon

Anlatma

Rüzgarın yer yüzeyini şekillendirme faaliyeti iklim, bitki örtüsü ve jeolojik özelliklere bağlıdır. Kurak iklimli, bitki örtüsü seyrek olan veya hiç olmayan, küçük taneli tortulla kaplı yüzeylerde rüzgarın biçimlendirici etkisi daha fazladır. Çöller, yarı çöller, buzullar, yarı kurak bölgeler ve kıyı bölgeleri bu tip yüzeye sahiptir.

Rüzgar - ne kadar hızlı olursa olsun - sadece küçük, çapı en fazla 2 mm olan kum tanelerini taşıyabilir. Büyük taneleri yüzeyde yuvarlayarak, küçüklerini havaya sıçratarak, en küçüklerini ise havada asılı olarak taşır.

Rüzgar kum tanelerinin çoğunu sıçratarak taşır. Sıçrayan taneler genellikle 10 cm'den daha yükseğe sıçrayamaz.

Kısmen bitki örtüsüyle kaplı kumlu alanlar olan bozkırlarda, vahalarda ve sahillerde rüzgar hem aşındırma hem biriktirme faaliyetleri yapar. Rüzgar kuru kumu yalnızca bitki örtüsünün bulunmadığı yerlerden alıp taşıyabilir. Rüzgarın yüzeydeki kum tanelerini kaldırarak başka bir yere taşıması deflasyon veya yel süpürmesi olarak adlandırılır ve bunun sonucunda küçük oluklar veya büyük deflasyon çukurları meydana gelir. Bitki örtüsüyle kaplı veya daha sert kayaçtan oluşan, orijinal yüzeyden geriye kalan kısımlar yardang olarak adlandırılır.

Rüzgar faaliyeti sona erdiğinde beraberinde götürdüğü maddeyi bırakarak farklı şekiller oluşturur. Bu olay eoliyen biriktirme olarak da adlandırılır. Deflasyon çukurları arkasında hilal şeklinde parabolik kumullar meydana gelir.

Sahillerde dalgalar tarafından kıyıya vurulan materyali rüzgar kıyıya paralel olarak biriktirir. Kıyıya paralel olarak birden fazla kumul sırası meydana gelebilir, içerdikleri kumun bir kısmı ise bitki örtüsü tarafından sabitlenir.

Kıyılar ve bozkırlar deflasyona karşı bitkiler yetiştirilerek korunmalıdır.

İlgili ekstralar

Çöllerde Rüzgarların Oluşturduğu Yüzey Şekilleri

Rüzgar bir dış kuvvet olarak çöllerin şekillenmesinde önemli rol oynar.

Atmosferde Havanın Dolaşımı

Kutuplar ve Ekvator bölgesi arasındaki sıcaklık farkından dolayı oluşan hava dolaşımını başka etkenlerin yanı sıra Dünya´nın dönmesi de etkiler.

İklim Kuşakları

Dünya'da çok sayıda sıcaklık ve iklim tipleri görülmektedir.

Yerel Rüzgarlar

Yerel rüzgarlar arasında meltemler (kara ve deniz meltemleri, dağ ve vadi meltemleri), sıcak ve soğuk yerel rüzgarlar bulunur.

Deniz Suyunun Oluşturduğu Şekiller

Deniz suyu, dış kuvvet olarak kıyının şekillenmesinde başlıca rol oynar.

Yel Değirmeni

Rüzgarın kinetik enerjisini mekanik güce dönüştüren yel değirmenleri, çeşitli işlerde kullanılabilir.

Yeryüzünü Şekillendiren Akarsular

Akarsular yeryüzünün şekillenmesinde en etkili olan dış kuvvettir: aşındırma, taşıma ve biriktirme faaliyetlerinde bulunur.

Deniz Akıntıları

Tüm deniz akıntıları birlikte Dünya'nın iklimini büyük ölçüde etkileyen büyük okyanus taşıma bandını oluşturur.

Ilıman Kuşakta Siklon ve Antisiklon

Siklonlar, içinde bulut ve yağışın oluştuğu binlerce kilometre çapına sahip hava girdaplarıdır.

Tropikal Siklonlar

Siklonlar, kilometrelerce çapında hızla dönen, bulutlar ve yağış taşıyan tropik rüzgarlardır.

Meteorolojik Aletler (orta seviye)

Animasyonda atmosfer olaylarının incelenmesinde kullanılan araçlar tanıtılmaktadır.

Rüzgar Türbini

Rüzgarın kinetik enerjisini elektrik enerjisine dönüştürüyor.

Added to your cart.