Sepetiniz boş

Satın al

Adet: 0

Toplam: 0,00

0

Hortum

Hortum

Kısa ömürlü ama son derece güçlü hortumlar çok büyük hasara neden olabilirler.

Coğrafya

Etiketler

tornado, hortum, girdap, süper hücre, bulut, huni, hava girdabı, rüzgar, fırtına, siklon, hava, havanın yükselmesi, imha, yağmur, dolu, tuba, cephe, fiziki coğrafya, coğrafya, doğa, _javasolt

İlgili ekstralar

Görüntüler

Hortum

  • hortum
  • duvar bulutu
  • hasar yolu
  • hasar görmüş binalar
  • zarar görmemiş binalar

Hortum ya da tornado bir kümülonimbus bulutunun alt kısmından yere doğru uzanan ve hızlı dönen hava sütunudur. Çapı birkaç metre ile birkaç kilometre arasında değişir. Genellikle kısa süren hortumlar çok güçlü ve büyük hasarlara neden olabilirler.

Risk altındaki alanlar

  • Büyük Okyanus
  • Atlas Okyanusu
  • Hint Okyanusu
  • Kuzey Buz Denizi
  • sıcak hava kütleleri - Güneyden gelen sıcak ve nemli hava kütleleri yüzeyin yakınında hareket eder.
  • soğuk hava kütleleri - Hava akımı yüksek irtifada Batı'dan gelen soğuk ve kuru hava kütlelerini getirir.
  • Afrika
  • Antarktika
  • Avustralya ve Okyanusya
  • Asya
  • Güney Amerika
  • Kuzey Amerika
  • Avrupa

Hortumlar Antarktika hariç her kıtada oluşabilir. Fakat hortumlar en çok bölgenin coğrafi özellikleri nedeniyle ABD'nin Büyük Ovalar'ında oluşur. Bu bölgede farklı özelliklere sahip hava kütleleri çarpışıyor: Batıdan gelen soğuk ve kuru hava, güneyden, Meksika Körfezi'nden gelen sıcak, nemli hava ile çarpışıyor.

Süper hücre

  • sıcak hava kütleleri
  • soğuk hava kütleleri
  • havanın yükselmesi
  • yatay girdap
  • dikey girdap
  • siklonik rotasyon
  • dolu fırtınası
  • yağmur

Hortumların çoğu havanın güçlü yükselmesi yani konveksiyon sırasında süper hücreler adı verilen dönen fırtınalardan oluşur.

Değişik yükseklikteki rüzgarlar değişik yönden değişik hızla eser. Bu rüzgar makası olarak adlandırılan olay yere paralel olarak dönen bir hava sütunu oluşturur. Kümülonimbus bulutu dönen sütunu yukarı doğru çeker. Yukarı çekiş ters yönde dönen bir girdap çifti oluşturur.

Genellikle siklonik olarak Kuzey Yarımküre'de saat yönünün tersine, Güney Yarımküre'de ise saat yönünde - dönen girdap daha güçlü hale gelir, diğeri ise ölür. Böylece dikey eksenli bir girdap, yani dönerek yükselen hava kütlesi (mezosiklon) oluşur.

Süresi

  • havanın yükselmesi - Hortumun dışındaki hava yukarı doğru hareket eder.
  • havanın alçalması - Hortumun merkezindeki hava yükselen havanın yerine geçerek yere doğru hareket eder.
  • toz
  • huni

Mezosiklon yeryüzünden sıcak ve nemli hava aldığında hortum oluşabilir. Süper hücrede yukarıya doğru hareket eden hava kütlesinin yerine hortumun merkezinde aşağıya doğru hareket eden hava kütlesi geçer. Süper hücrede dikey eksenli dönen hava kütlesinin çapı azalırken dönmenin hızı artar. Yeterince hızlı hareket ederse süper hücreden bir huni ortaya çıkar. Huni toprağa ulaşırsa, buna hortum denir.

Hortum yerden fazla toz ve döküntüyü içine çekerek huninin alt kısmını koyu hale getirir.

Genellikle hortumun gücü ve çapı hızla azalır ve sonunda kasırga tamamen yok olur.

Dereceleri

  • EF0 - Hasarın derecesi: Bacalar zarar görür; ağaçların dalları kırılır; zayıf köklü ağaçlar yıkılır.
  • EF1 - Hasarın derecesi: Çatılarda hasar meydana gelir; pencereler kırılır; kapılar zarar görür; mobil evler devrilir.
  • EF2 - Hasarın derecesi: Çatılar uçar; mobil evler yıkılır; büyük ağaçlar köklerinden sökülür; hafif nesneler havaya fırlatılır.
  • EF3 - Hasarın derecesi: En sağlam binalar bile yıkılır; zayıf temelli yapılar havada belirli bir uzaklığa kadar taşınır; çatılar ve arabalar fırlatılır.
  • EF4 - Hasarın derecesi: Binalar yıkılır, çatılar ve arabalar fırlatılır.
  • EF5 - Hasarın derecesi: Çelik yapılarda bile büyük hasar meydana gelir; ağır arabalar ve nesneler de uçar.
  • 105-137 km/h
  • 138-178 km/h
  • 179-218 km/h
  • 219-266 km/h
  • 267-321 km/h
  • ˃ 322 km/h
  • hafif
  • orta
  • önemli
  • şiddetli
  • yok edici
  • akıl almaz

Çoğu hortum sadece birkaç dakika sürer. Fakat bu birkaç dakikada büyük hasarlara neden olabilirler. Hortumların dörtte üçü 180 km/saat hıza ulaşamaz ve bu hızda sadece orta derece hasarlara neden olur. Bununla birlikte birkaç yüz km/saat hıza ulaşan hortumlar binaları yıkmak gibi devasa yıkımlara neden olabilir.

Japonya doğumlu bir meteoroloji uzmanı tarafından oluşturulan Fujita Ölçeği'nin bir geliştirilmiş versiyonu hortumları sınıflandırmak için kullanılır. Geliştirilmiş ölçek hortumların gücü ve neden oldukları zararlara göre altı kategoriden oluşur.

Animasyon

İlgili ekstralar

Atmosferde Havanın Dolaşımı

Kutuplar ve Ekvator bölgesi arasındaki sıcaklık farkından dolayı oluşan hava dolaşımını başka etkenlerin yanı sıra Dünya´nın dönmesi de etkiler.

Bulut ve Yağmurun Oluşumu, Bulut Tipleri

Buharlaşan sudan çeşitli şeklindeki bulutlar oluşuyor ve sonra su, yağış olarak yeryüzüne geri dönüyor.

Ilıman Kuşakta Siklon ve Antisiklon

Siklonlar, içinde bulut ve yağışın oluştuğu binlerce kilometre çapına sahip hava girdaplarıdır.

Tropikal Siklonlar

Siklonlar, kilometrelerce çapında hızla dönen, bulutlar ve yağış taşıyan tropik rüzgarlardır.

Şimşek

Atmosferde ışık çakması ve ses efekti eşliğinde gerçekleşen elektrik boşalması.

Sıcak Cephe, Soğuk Cephe

Sıcak ve soğuk hava kütleleri karşılaştığında sıcak ya da soğuk cephe oluşur.

Yerel Rüzgarlar

Yerel rüzgarlar arasında meltemler (kara ve deniz meltemleri, dağ ve vadi meltemleri), sıcak ve soğuk yerel rüzgarlar bulunur.

Deprem

Deprem, Dünya'da meydana gelen en yıkıcı doğa olaylarından biridir.

Tsunami

Tsunami, yıkıcı güce sahip dev dalgaların oluşturduğu doğal afettir.

Volkanizma

Volkanizma sırasında magma yerkabuğunun zayıf kısımlarından yeryüzüne çıkar.

Added to your cart.