Sepetiniz boş

Satın al

Adet: 0

Toplam: 0,00

0

Duyu Organları

Duyu Organları

Çevreden veya vücuttan gelen uyarıları algılayıp sinirlerden beyne doğru impuls olarak ileten organlar.

Biyoloji

Etiketler

duyu organı, duyu organları, algı, görme, işitme, koku alma, tat duyusu, ışık algılama, ses algılaması, deri duyuları, kulak, denge, işitme organı, ışık algılama organı, burun, koku alma organı, dil, cilt, ízlelőszerv, koku, ses, íz, göz, ışık, ekşi, tatlı, tuz, acı, sıcak, ağrı, soğuk, basınç, titreşim, yankı, dokunmak, pupil, görüntüleme, görme siniri, koni hücreleri, çubuk hücreler, salyangoz, işitme siniri, uyartı, koku siniri, ízérző központ, işitme merkezi, koku soğancığı, görme merkezi, beyin kabuğu, uyarı, reseptör, duyu siniri, talamus, gıda, nyál, sinir sistemi, merkezi sinir sistemi, biyoloji, insan

İlgili ekstralar

Görüntüler

Duyu organları

  • göz
  • kulak
  • dil
  • burun
  • deri

İnsanın duyu organları; göz, kulak, dil ve deridir. Göz yardımıyla dış dünyanın görüntüsünü algılayabiliriz, kulak işitmeye hizmet eder, burun koku alma, dil ise tat alma duyu organıdır. Deri sayesinde soğuğu, sıcağı, acıyı ve basıncı hissederiz.

Göz

  • pupilla - Diğer adı göz bebeğidir. Bir perde gibi çalışır, ağtabakaya gelen ışığın miktarını ayarlar. İrisin düz kaslarının yardımıyla fazla ışıkta daralır, az ışıkta ise genişler. Pupil refleksi istem dışı bir reflekstir, merkezi beyin sapındadır. Bu nedenle Pupil refleksinin anormal çalışması beyin sapı hasarını gösterebilir.
  • görme merkezi - Art kafa lobunun kabuğunda bulunur.
  • görme siniri - 2. kafa siniridir. Ağ tabakanın alıcı hücrelerinde oluşan uyarıları beyne iletir.
  • görme siniri çaprazı - Diğer adı chiasma opticumdur. Burada görme siniri liflerinin bir kısmı çaprazlaştığından uyarılar iç görüş alanınından (burun tarafından) beynin ters yarı küresine, dış görüş alanından ise aynı yöndeki yarı küreye geçer.
  • gözü oynatan kaslar - Göz kürelerinin hareket etmesini sağlayan çizgili kaslar.
  • gözyaşı bezi - Gözü nemlendiren ve temizlenmesini sağlayan, ayrıca duygusal tepkilerde de önemli olan gözyaşını salgılar.
  • görme olayı

Göze gelen ışığın miktarı pupil refleksi yardımıyla ayarlanır. Pupil, irisin düz kaslarının yardımıyla fazla ışıkta daralır, az ışıkta ise genişler. Pupil refleksi, istem dışı bir reflekstir; merkezi beyin sapındadır. Bu nedenle pupil refleksinin anormal çalışması beyin sapı hasarını gösterebilir.
Göz kürelerinin hareketini gözü oynatan dış kaslar sağlar. Bu kaslar çizgili kaslardır ve isteğe bağlı olarak çalışır.

Camsı cisim gözün en büyük kısmıdır. Göz başlıca üç tabakaya ayrılır. Dıştaki tabaka "sert tabaka"dır. Bağ dokudan oluşan bu tabaka çok dayanıklıdır, devamı gözün ön tarafındaki saydam tabakadır. Göze gelen ışık en büyük kırılmaya hava ile saydam tabaka arasında uğrar.
Ortadaki tabaka damar tabakadır. İçindeki damarlar gözün dokularına kan akışını sağlar. Devamı gözün ön tarafındaki kirpiksi cisim ve iristir.
İrisin düz kasları, pupil refleksinin çalışmasından sorumludur. İriste kişiye özgü göz rengini veren pigmentler bulunur.

Kirpiksi cismin düz kasları göz merceğinin dışbükeyliğini değiştirerek odak uzaklığına göre merceğin uyumunu sağlar. Göz merceğini kirpiksi cisme asıcı bağlar sabitler. Kirpiksi cisim ön ve arka odayı dolduran saydam sıvıyı da salgılar. Saydam sıvının dolaşımı yeterli değilse ve gözde birikirse basınç yükselir ve glokom (göz tansiyonu, karasu) oluşur. Bu ciddi durumlardan körlüğe de neden olabilir.

Sert tabakanın içinde ağ tabaka, diğer adıyla retina bulunur. Göz merceğinin oluşturduğu ters, küçültülmüş gerçek görüntü buraya yansıtılır. Koni ve çubuk hücreleri alıcı hücreleridir. Ağ tabakanın net görüntüyü oluşturan kısmı sarı benektir. Sarı beneğin ortasında sadece koni hücreleri bulunur, buradan uzaklaştıkça çubuk hücrelerinin oranı artar. Kör nokta, görme sinirinin çıkış noktasıdır. Burada koni ve çubuk hücreleri bulunmaz, bu yüzden buraya yansıyan görüntüyü göremeyiz.
Ağ tabaka alıcı hücrelerinde oluşan uyarıyı beyne görme sinirinin lifleri iletir.

Kulak

  • kulak kepçesi - Ses dalgalarını dış kulak yoluna yönlendirir. Ağırlıklı olarak kıkırdak dokudan oluşur.
  • dış kulak yolu - Ses dalgalarını kulak zarına taşır. Kulak yolunu kaplayan derinin ürettiği kulak kiri, deriyi yara ve mikroplara karşı korur. Kulak kirinin birikip kulak yolunu kapatması, geçici işitme kaybına yol açabilir.
  • orta kulak - Orta kulak boşluğu ve içindeki kulak kemikçiklerinden oluşur. Orta kulak, östaki borusu ile yutağa bağlanır.
  • iç kulak - Denge ve işitme sisteminin vazgeçilmez organıdır.
  • işitme siniri - Sekizinci kafa siniridir; salyangozda oluşan uyartıları beyne iletir. Denge ile ilgili bilgiyi iletmekten de sorumlu olduğu için işitme ve denge siniri olarak da bilinir.
  • işitme yolları - İşitme sinirinin beyindeki devamıdır. Lifler, uyartıyı talamus aracılığıyla işitme merkezine iletir.
  • işitme merkezi - Beynin her iki yarı küresinde şakak lobunun kabuğunda yer alır. İşitme duyusu burada gerçekleşir. Sesin şiddetine bağlı olarak farklı alanları aktive olur.
  • östaki borusu - Burun boşluğunu orta kulağa (orta kulak boşluğuna) bağlar. Orta kulak boşluğunun basıncı, dış hava basıncıyla burada eşitlenir. Yutkunma sırasında östaki borusu açılır. Kalıcı olarak tıkandığında orta kulaktaki basınç azalacağı için kulak tıkanır. Dış hava basıncı değiştiğinde kulak çınlar: hava bu sırada ya açılan östaki borusundan geçerek orta kulak boşluğundan çıkar (dış basınç düşük olduğunda) ya da orta kulak boşluğuna girer (dış basınç yüksek olduğunda).
  • işitme süreci
  • denge duyusu

Ses, işitme organımız yardımıyla algıladığımız hava titreşimidir. Sağlıklı bir kulak, frekansı 20 Hz ile 20.000 Hz arasındaki seslere duyarlıdır, ama yaşın ilerlemesi ve uzun süreli gürültüye maruz kalmadan dolayı bu işitme aralığı daralır.

Uyartı, ses titreşimi etkisiyle iç kulakta oluşur ve önce işitme siniri, ardından işitme yolu liflerinden geçerek beyin kabuğundaki işitme merkezine ulaşır. İşitme duyusu, beyin kabuğunda gerçekleşir.

Kulak kepçesi, ses dalgalarını toplayıp dış kulak yoluna yönlendirir. Ses, dış kulak yolunu kapatan kulak zarını titretir. Kulak kemikçikleri çekiç, örs ve üzengi kulak zarının titreşimini salyangoza iletir.

Üzengi kemikçiğinin tabanı oval pencereye oturmaktadır. Salyangozun kemiksi duvarı içerisinde bulunan temel zar, salyangozda boydan boya uzanır ve sonundan geri dönerek Reissner zarında devam eder. Bu nedenle salyangozun kesitinde alt, orta ve üst kanal olmak üzere üç salyangoz kanalı bulunur.

Salyangozun içi ise üzenginin hareketiyle titreşen sıvı ile doludur. İnce, yani tiz seslerin neden olduğu yüksek frekanslı titreşimler, salyangozun tabanına yakın yerde oluşarak temel zarı titretir. Kalın, yani pes seslerin neden olduğu düşük frekanslı titreşimler ise, temel zarı salyangozun tepesine yakın yerde titretir. Böylece beyne ulaşacak elektriksel uyartı, titremenin gerçekleştiği yerde oluşur. Sesin yüksekliğinin uyartının oluştuğu yer ile kodlanmasına tonotopi, yani "yer ilkesi" denir.

Elektriksel uyartı Korti organında meydana gelir. Salyangozda yayılan titreşimin etkisiyle çatı zarı, temel zarın yüzeyindeki tüy hücreleri üzerine baskı yaparak tüyleri eğer ve uyartı oluşur. Böylece Korti organı titreşimleri elektriksel uyartıya dönüştürmüş olur. Bu uyartı ise işitme siniri liflerinden geçerek önce beyne, sonra işitme yolundan beyin kabuğuna ulaşır ve beyin kabuğunda işitme duyusu gerçekleşir.

Burun

  • koku soğancığı - İçine giren lifler, koku sinirini oluşturur ve reseptörlerde meydana gelen uyartıyı taşır. Çıkan lifler ise koku şeridinden geçerek uyartıyı beynin ilgili bölümüne iletir.
  • kalbursu levha - Kalbur kemiğinin ince, delikli kısmıdır. Koku siniri lifleri, kalbursu levhadan geçerek kafatasına girer ve koku soğancığına ulaşır.
  • burun kemiği
  • damak
  • östaki borusu girişi - Östaki borusu, burun boşluğunu orta kulağa (orta kulak boşluğuna) bağlar. Orta kulak boşluğunun basıncı dış ortamdaki hava basıncıyla östaki borusu sayesinde eşitlenir.
  • kokuyu algılama

Havada bulunan parçacıkların birçoğu, burundaki koku reseptörlerini uyarır ve bunun etkisiyle beyin kabuğunda koku duyusu meydana gelir. Koku alma, besinlerin seçilmesi ya da başka birinin özel kokusunun algılandığı sosyal ilişkiler gibi olaylarda önemli rol oynar. İnsan ve primatlarda koku duyusu, diğer memelilere göre daha az gelişmiştir, buna rağmen binlerce kokuyu ayırt edebilirler.

Burnun dışa çıkıntılı kısmı, burun kemiği ve ona bağlı kıkırdakla desteklenir. Burun boşluğunu ağız boşluğundan damak ayırır ve orta kulağa östaki borusu bağlar. Östaki borusu, orta kulağın basıncını dış ortamdaki hava basıncıyla dengeleyen organdır. Burun boşluğunu üstte kalbur kemiğinin ince, delikli kısmı olan kalbursu levha kapatır. Koku siniri, diğer adıyla 1. kafa siniri, mukoza tabakadan koku soğancığına kalbursu levhadan geçerek girer.

Dil

  • dil - Lokmaya şekil verme, yutkunma, konuşma ve tat alma işlemlerinde önemli rol oynar. Üzerinde yer alan papillerin içinde tat reseptörleri bulunur. (Tat reseptörleri damakta ve yutakta da vardır.)
  • tat alma duyu merkezi - Tat reseptörlerinde oluşan impuls, önce talamusa, oradan da tat alma duyu merkezine ulaşır.
  • tatma duyusu
  • duyu siniri - Uyartıyı dilden beyne iletir.
  • papiller - Dilin yüzeyinde bulunan, tat tomurcuklarını taşıyan ufak kabartılar. Tat tomurcukları, tatları algılamaktan sorumlu olan reseptör hücrelerini içerir.

Tat alma duyusu, uygun besinleri seçmek ve tehlikeli, yakıcı ve zehirli maddeleri fark edip almamak için önemlidir. Dildeki tat reseptörleri, farklı farklı tat duyuları oluşturan kimyasal maddelere duyarlıdır.
Tat reseptörlerinde meydana gelen impulslar 7., 9. ve 10. kafatası sinirleri aracılığıyla önce beyindeki talamusa, oradan da tat alma duyu merkezine ulaşır. Tat duyusu, beyin kabuğunda meydana gelir.

Deri

  • üst deri - Canlı tabaka (Malpighi) ve ölü tabakadan (korun) oluşur. Malphigi tabakasının alt hücre katmanı, sürekli bölünerek yeni epitel hücreleri oluşturan kök hücrelerden oluşur. Eski hücreler yeni hücreler tarafından yüzeye doğru itilir ve bu sırada programlanmış hücre ölümüne uğrar. Hücrelerde bir çeşit protein olan keratin birikir. Ölü, keratinleşmiş hücreler korunma amaçlı keratin tabakasını oluşturur. Bunun kalınlığı vücuttaki konumuna bağlıdır. Üst deri damarlar içermez, besinleri alt derideki damarlardan difüzyon yoluyla alır ve ağrı reseptörleri olarak görev yapan serbest sinir uçlarından başka sinir ucu içermez.
  • alt deri - Ağırlıkla gevşek bağ dokusundan oluşur. İçinde alıcı hücreler ve damarlar vardır. Damarlar, difüzyon yoluyla, dolaylı olarak üst deri için de besin sağlar. Üst deri ve alt deri arasındaki girintili çıkıntılı büyük sınır iki katmanın birbirine yapışmasına ve üst derinin beslenmesine yardımcı olur.
  • deri altı - Ağırlıklı olarak yağ dokusundan oluşur. Yağ, mekanik etkilere karşı korunmada, ısı yalıtımında, besinlerin ve yağda çözülen A, D, E, K vitaminlerinin depolanmasında önemli rol oynar.
  • reseptörler - Farklı farklı uyarıları (ısı, soğuk, ağrı, basınç, titreşim) algılayan tipleri vardır.
  • sinir - Deride yoğun bulunan sinir uçları dokunmada, ısı ve ağrı algılamada önemlidir.
  • deri duyuları

İnsan vücudunun dış yüzeyini kaplayan deri vücutta en büyük ağırlığa sahip organ olup bir insanın ağırlığının yaklaşık %15-20'sini oluşturur. Katmanlarında bulunan farklı reseptör tipleri dış dünyadan gelen mekanik, kimyasal ve termal uyarıları algılar.
Reseptörler tüm vücuda eşit şekilde yayılmış değildir. Örneğin parmak ucunda hassas dokunuştan sorumlu olan birçok reseptör bulunurken ayak tabanında çok sayıda güçlü baskıyı algılayan reseptör mevcuttur. Derideki reseptörlerde meydana gelen uyartı, duyu sinirlerinden geçerek beyin sapına veya omuriliğe ulaşır. Deriden gelen bilgi sonunda ön beyindeki duyu korteksine iletilir.

Animasyon

Anlatma

İnsanın duyu organları; göz, kulak, dil ve deridir. Göz yardımıyla dış dünyanın görüntüsünü algılayabiliriz, kulak işitmeye hizmet eder, burun koku alma, dil ise tat alma duyu organıdır. Deri sayesinde soğuğu, sıcağı, acıyı ve basıncı hissederiz.

İki göz küremiz kenarları kemik olan göz çukurunda yer alır. Göz kapağı, gözyaşı bezi ve konjuktiva ile korunur. Işık, en iç tabaka olan ağ tabakaya kadar şeffaf ortamlardan geçer. Göze gelen ışığın etkisiyle ağ tabakanın reseptörlerinde uyartı meydana gelip görme sinirinden geçerek beyin kabuğunun görme merkezine ulaşır.

Sesleri algılamakta dış, orta ve iç kulak da rol oynar.
Kulak kepçemiz sesin geldiği yönü belirlemeye ve sesi iletmeye yardımcıdır. Ses, dış kulak yolundan geçerek orta kulağa ulaşır ve orada bulunan kulak kemikçiklerini titretir. Sesin titreşimi sonunda iç kulağa ulaşır ve kemiksi salyangozun temel zarında yerleşen reseptörlerde elektriksel uyartı oluşturur. Uyartıyı işitme siniri lifleri işitme korteksine iletir. Denge duyusunu oluşturmakta sadece iç kulak rol oynar. Başın konumunu ve hareketini algılayan reseptörleri iç kulakta bulunan yarım daire kanalları barındırır.

Kokular algılanırken havada bulunan parçacıklar burun boşluğuna girer ve orada bulunan koku epitelinin reseptörlerini tetikler. Farklı koku maddelerini algılamak için farklı farklı reseptörler mevcuttur. Reseptörlerde oluşan uyartı koku soğancığına girer, oradan da koku şeridinin liflerinden geçerek beyin kabuğuna ulaşır.

Yemeğin tat verici maddelerini dilin yüzeyinde ve ağız boşluğunun mukoza tabakasında bulunan tat reseptörleri algılayıp uyartıya dönüştürür. Dilin yüzeyinde salya ile dolu oluklarla çevrili papiller vardır. Tat verici maddeler bu salyada çözünüp tat reseptörlerine difüze olur. Reseptörlerde meydana gelen impulslar 7., 9. ve 10. kafatası sinirleri aracılığıyla beyin kabuğundaki tat alma duyu merkezine ulaşır.

İnsan vücudunun dış yüzeyini kaplayan deri vücutta en büyük ağırlığa sahip organ olup bir insanın ağırlığının yaklaşık %15-20'sini oluşturur. Katmanlarında bulunan farklı reseptör tipleri dış dünyadan gelen mekanik, kimyasal ve termal uyarıları algılar.
Reseptörler tüm vücuda eşit şekilde yayılmış değildir. Örneğin parmak ucunda hassas dokunuştan sorumlu olan birçok reseptör bulunurken ayak tabanında çok sayıda güçlü baskıyı algılayan reseptörler mevcuttur. Derideki reseptörlerde meydana gelen uyartı, duyu sinirlerinden geçerek beyin sapına veya omuriliğe ulaşır. Deriden gelen bilgi sonunda ön beyindeki duyu korteksine iletilir.

İlgili ekstralar

Burun ve Koku Alma Süreci

Koku reseptörleri, koku moleküllerinin etkisiyle elektriksel sinyaller oluşturur.

Denge Duyusu

Başın durumunun ve hızının algılanması, iç kulağın yardımıyla gerçekleşir.

Derinin Tabakaları

Dış örtümüz deri, üç tabakadan oluşur: üst deri, alt deri ve deri altı.

Göz

En önemli duyu organlarımızdandır. Işık etkisiyle alıcı hücrelerinde ışık etkisiyle elektriksel uyarılar oluşur.

Kulak ve İşitme Süreci

İşitme organımız, hava titreşimlerini beyin tarafından değerlendirilecek elektriksel uyartılara dönüştürür.

Tatma Duyusu

Tat reseptörleri, kimyasal uyarıları elektriksel sinyallere dönüştürür.

Döl Yatağında Embriyo Gelişimi

Animasyonda insan embriyosu ve fetusunun gelişimi gösteriliyor.

İnsan Beyni

Beynin başlıca bölümleri beyin sapı, ara beyin, ön beyin ve beyinciktir.

İnsan Vücudu (çocuklar için)

Görüntüde çocuklar için insan vücudunun en önemli sistemleri tanıtılmaktadır.

İnsan Vücudu (erkek)

Görüntüde insan vücudunun en önemli sistemleri tanıtılmaktadır.

İnsan Vücudu (kadın)

Görüntüde insan vücudunun en önemli sistemleri tanıtılmaktadır.

Added to your cart.