Twój koszyk jest pusty

Zakupy

Sztuka: 0

Razem: 0,00

0

Płyty tektoniczne

Płyty tektoniczne

Płyty tektoniczne przemieszczają się względem siebie.

Geografia

Etykiety

Płyta tektoniczna, Płyty tektoniczne, litosfery, kora, płaszcz, rdzeń, astenosfera, aktywność wulkaniczna, magma, linia pęknięcia, Grzbiet oceaniczny, rów oceaniczny, góry fałdowe, Trzęsienie ziemi, ocean, natura, geografia

Powiązane treści

Sceny

Płyty tektoniczne

  • Płyta afrykańska
  • Płyta eurazjatycka
  • Płyta arabska
  • Płyta indyjska
  • Płyta północnoamerykańska
  • Płyta południowoamerykańska
  • Płyta karaibska
  • Płyta falklandzka
  • Płyta Nazca
  • Płyta antarktyczna
  • Płyta australijska
  • Płyta filipińska
  • Płyta pacyficzna

Zewnętrzna, sztywna powłoka skorupy ziemskiej, zwana jest litosferą. Litosfera składa się ze skorupy ziemskiej i z górnej, sztywnej warstwy płaszcza ziemskiego. Grubość litosfery oceanicznej wynosi średnio 50 km, a litosfery kontynentalnej 70-100 km. Litosfery oceaniczne i kontynentalne różnią się też między sobą budową. Sztywny płaszcz litosfery unosi się na znajdującej się pod nim płynnej warstwie, astenosferze.

Na sztywnej warstwie litosfery w licznych miejscach możemy obserwować procesy przemieszczania się, które powodują wulkanizm i wywołują trzęsienia ziemi. To przemieszczanie się nie jest przypadkowe i odbywa się wzdłuż podłużnych linii. Aktywność wulkaniczna i trzęsienia ziemi obserwowane są w dużej mierze na obrzeżach kontynentów, w rejonach łuków wyspowych i rowów oceanicznych oraz grzbietów śródoceanicznych. Te procesy przemieszczania się określają granice płyt tektonicznych.

Litosfera więc nie jest jednolita, a składa się z przemieszczających się względem siebie mniejszych lub większych płyt tektonicznych. Siedem największych płyt tektonicznych to afrykańska, eurazjatycka, północnoamerykańska, południowoamerykańska, pacyficzna, indoaustralijska i antarktyczna.

Teoria wędrówki płyt tektonicznych nazywana jest tektoniką płyt. Rozróżniamy trzy podstawowe typy relacji między płytami: rozbieżny, zbieżny i przesuwczy.

Odsuwające się od siebie granice płyt tektonicznych obserwujemy w rejonach grzbietów śródoceanicznych. Magma, czyli stopiona skała, przemieszczająca się ku górze z astenosfery, powoduje pęknięcie oceanicznej płyty tektonicznej, wydostaje się na zewnątrz, po czym zastyga na granicy pęknięcia. W ten sposób powstają grzbiety śródoceaniczne. Coraz to nowe ilości roztopionej materii prowadzą do rozrastania się dna oceanicznego i rozsuwania się płyt oceanicznych, i przez to powiększają powierzchnię oceanu. W ten sposób powstał Ocean Atlantycki.

Jadnak powierzchnia oceanów nie może stale wzrastać, bo powierzchnia Ziemi też się nie powiększa. Przeciwległe granice płyt oceanicznych przybliżają się do sąsiedniej płyty. Podczas ich zderzenia jedna z płyt wciągana jest pod drugą. Proces ten nazywamy subdukcją. Wsuwająca się pod spód płyta zagłębia się aż do astenosfery, gdzie ulega roztopieniu w płynną materię astenosfery. W miejscu subdukcji powstają rowy głębinowe, strefy wulkanizmu i góry fałdowe. W ten sposób powstały pasma gór Andów i Himalajów.

Rzadko dochodzi do przesunięcia się płyt względem siebie na linii ich pęknięcia, czemu często towarzyszą trzęsienia ziemi. To zjawisko obserwujemy w Kalifornii i na linii uskoku San Andreas.

Oceaniczna litosfera cały czas odtwarza się wzdłuż linii grzbietów, a zanika wzdłuż linii rowów oceanicznych. Przez to rozmiar płyt tektonicznych i rozmieszczenie lądów cały czas się zmienia.

Przekrój Ziemi

  • skorupa - Pod oceanami jest cieńsza (5-15 km), zbudowana jest ze skał bogatych w krzem i magnez, jej gęstość wynosi 3.2 g/cm³. Pod kontynentami jest grubsza (30-65 km), zbudowana jest ze skał bogatych w krzem i aliminium, jej gęstość wynosi 2.7-3 g/cm³.
  • górny płaszcz ziemski - Sięga na głębokość 700 km, jego gęstość wynosi:3.3-4 g/cm³.
  • dolny płaszcz ziemski - Jest sztywną powłoką, sięga głębokości 2900 km, jego gęstość wynosi: 4-5.5 g/cm³.
  • jądro zewnętrzne - Posiada stan płynny, sięga głębokości 5150 km, jego gęstość wynosi: 10.5-12.3 g/cm³.
  • jądro wewnętrzne - Ciało sztywne, sięga głębokości 6371 km, jego gęstość wynosi: 13.3 g/cm³.
  • litosfera - Litosfera: skorupa ziemska i najtwardsza zewnętrzna strefa górnego płaszcza ma miąższość 100 km, jej gęstość wynosi: 3.3 g/cm³.
  • astenosfera - Plasytyczna część górnego płaszcza, jej miąższość wynosi 550-600 km a gęstość 3.4-4 g/cm³.

Granice płyt tektonicznych

  • Płyta afrykańska
  • Płyta eurazjatycka
  • Płyta arabska
  • Płyta indyjska
  • Płyta północnoamerykańska
  • Płyta południowoamerykańska
  • Płyta pacyficzna
  • Płyta karaibska
  • Płyta falklandzka
  • Płyta Nazca
  • Płyta antarktyczna
  • Płyta australijska
  • Płyta filipińska

Ruch płyt tektonicznych

  • dolina ryftowa grzbietu śródoceanicznego - Wylewy magmy rozsuwają dno oceanów, na skutek czego płyty tektoniczne po obu stronach oddalają się od siebie, a skorupa oceaniczna rozrasta się i powstają wzgórza.
  • ocean
  • płyta oceaniczna
  • astenosfera - Plastyczna część górnego płaszcza, miąższość wynosi 550-600 km, a gęstość wynosi: 3.4-4 g/cm³. "Płyną" po niej płyty tektoniczne.

Animacja

  • Płyta afrykańska
  • Płyta eurazjatycka
  • Płyta arabska
  • Płyta indyjska
  • Płyta północnoamerykańska
  • Płyta południowoamerykańska
  • Płyta pacyficzna
  • Płyta karaibska
  • Płyta falklandzka
  • Płyta Nazca
  • Płyta antarktyczna
  • Płyta australijska
  • Płyta filipińska
  • Płyta pacyficzna
  • skorupa - Pod oceanami jest cieńsza (5-15 km), zbudowana jest ze skał bogatych w krzem i magnez, jej gęstość wynosi 3.2 g/cm³. Pod kontynentami jest grubsza (30-65 km), zbudowana jest ze skał bogatych w krzem i aliminium, jej gęstość wynosi 2.7-3 g/cm³.
  • górny płaszcz ziemski - Sięga na głębokość 700 km, jego gęstość wynosi:3.3-4 g/cm³.
  • dolny płaszcz ziemski - Jest sztywną powłoką, sięga głębokości 2900 km, jego gęstość wynosi: 4-5.5 g/cm³.
  • jądro zewnętrzne - Posiada stan płynny, sięga głębokości 5150 km, jego gęstość wynosi: 10.5-12.3 g/cm³.
  • jądro wewnętrzne - Ciało sztywne, sięga głębokości 6371 km, jego gęstość wynosi: 13.3 g/cm³.
  • litosfera - Litosfera: skorupa ziemska i najtwardsza zewnętrzna strefa górnego płaszcza ma miąższość 100 km, jej gęstość wynosi: 3.3 g/cm³.
  • astenosfera - Plasytyczna część górnego płaszcza, jej miąższość wynosi 550-600 km a gęstość 3.4-4 g/cm³.
  • dolina ryftowa grzbietu śródoceanicznego - Wylewy magmy rozsuwają dno oceanów, na skutek czego płyty tektoniczne po obu stronach oddalają się od siebie, a skorupa oceaniczna rozrasta się i powstają wzgórza.
  • ocean
  • płyta oceaniczna
  • astenosfera - Plastyczna część górnego płaszcza, miąższość wynosi 550-600 km, a gęstość wynosi: 3.4-4 g/cm³. "Płyną" po niej płyty tektoniczne.
  • płyta kontynentalna
  • wulkanizm
  • rów oceaniczny - Strefa subdukcji, miejsce podsuwania się jednej płyty pod drugą
  • wsuwająca się płyta oceaniczna - Płyta oceaniczna o większej gęstości podsuwa się pod płytę kontynentalną.
  • góry fałdowe
  • strefa trzęsień ziemi - Silna aktywność sejsmiczna dotyczy obszarów, gdzie ścierają się ze sobą brzegi płyt tektonicznych.

Narracja

Zewnętrzna, sztywna powłoka skorupy ziemskiej, zwana litosferą. Litosfera składa się ze skorupy ziemskiej i z górnej, sztywnej warstwy płaszcza ziemskiego. Grubość litosfery oceanicznej wynosi średnio 50 km, a litosfery kontynentalnej 70-100 km. Litosfery oceaniczne i kontynentalne różnią się też między sobą budową. Sztywny płaszcz litosfery unosi się na znajdującej się pod nim płynnej warstwie, astenosferze.

Na sztywnej warstwie litosfery w licznych miejscach możemy obserwować procesy przemieszczania się, które powodują wulkanizm i wywołują trzęsienia ziemi. To przemieszczanie się nie jest przypadkowe i odbywa się wzdłuż podłużnych linii. Aktywność wulkaniczna i trzęsienia ziemi obserwowane są w dużej mierze na obrzeżach kontynentów, w rejonach łuków wyspowych i rowów oceanicznych oraz grzbietów śródoceanicznych. Te procesy przemieszczania się określają granice płyt tektonicznych.

Litosfera więc nie jest jednolita, a składa się z przemieszczających się względem siebie mniejszych lub większych płyt tektonicznych. Siedem największych płyt tektonicznych to afrykańska, eurazjatycka, północnoamerykańska, południowoamerykańska, pacyficzna, indoaustralijska i antarktyczna.

Teoria wędrówki płyt tektonicznych nazywana jest tektoniką płyt. Rozróżniamy trzy podstawowe typy relacji między płytami: rozbieżny, zbieżny i przesuwczy.

Odsuwające się od siebie granice płyt tektonicznych obserwujemy w rejonach grzbietów śródoceanicznych. Magma, czyli stopiona skała, przemieszczająca się ku górze z astenosfery, powoduje pęknięcie oceanicznej płyty tektonicznej, wydostaje się na zewnątrz, po czym zastyga na granicy pęknięcia. W ten sposób powstają grzbiety śródoceaniczne. Coraz to nowe ilości roztopionej materii prowadzą do rozrastania się dna oceanicznego i rozsuwania się płyt oceanicznych, i przez to powiększają powierzchnię oceanu. W ten sposób powstał Ocean Atlantycki.

Jednak powierzchnia oceanów nie może stale wzrastać, bo powierzchnia Ziemi też się nie powiększa. Przeciwległe granice płyt oceanicznych przybliżają się do sąsiednich płyt. Podczas ich zderzenia jedna z płyt wciągana jest pod drugą. Proces ten nazywamy subdukcją. Wsuwająca się pod spód płyta zagłębia się aż do astenosfery, gdzie ulega roztopieniu w płynną materię astenosfery. W miejscu subdukcji powstają rowy głębinowe, strefy wulkanizmu i góry fałdowe. W ten sposób powstały pasma gór Andów i Himalajów.

Rzadko dochodzi do przesunięcia się płyt względem siebie na linii ich pęknięcia, czemu często towarzyszą trzęsienia ziemi. To zjawisko obserwujemy w Kalifornii i na linii uskoku San Andreas.

Oceaniczna litosfera cały czas odtwarza się wzdłuż linii grzbietów, a zanika wzdłuż linii rowów oceanicznych. Przez to rozmiar płyt tektonicznych i rozmieszczenie lądów cały czas się zmienia.

Powiązane treści

Fałdowanie gór (poziom średni)

Warstwy skalne na skutek siły bocznego nacisku fałdują się. W ten sposób powstają góry fałdowe.

Fałdowanie gór (poziom podstawowy)

Warstwy skalne na skutek siły bocznego nacisku fałdują się. W ten sposób powstają góry fałdowe.

Fałdowanie gór (poziom zaawansowany)

Warstwy skalne na skutek siły bocznego nacisku ulegają pofałdowaniu. W ten sposób powstają góry fałdowe.

Flora i fauna w karbonie

Ta animacja przedstawia niektóre zwierzęta i rośliny, istniejące między epoką dewońską i permistyczną (358-299 milionów lat temu).

Mapa dna morskiego

Na dnie morskim dobrze widać granice płyt tektonicznych.

Oceaniczny komin hydrotermalny

Ze szczelin w powierzchni planety, znajdujących się wzdłuż grzbietów śródooceanicznych wydostaje się ciepła (geotermalna) woda.

Plamy gorąca

Plama gorąca to miejsce, gdzie magma często wydostaje się na powierzchnię i można wtedy zaobserwować zjawisko wulkanizmu.

Powstawanie i życie jezior

Śródlądowe zbiorniki wodne, położone w zagłębieniach terenu, mogą powstawać zarówno na skutek działania wewnętrzych i zewnętrznych sił Ziemi, jak i...

Powstawanie i aktywność stratowulkanu

Zbudowany jest z warstw gruzu skalnego, pyłu wulkanicznego oraz lawy.

Rzeźba powierzchni Ziemi

Animacja przedstawia największe pasma górskie, równiny, rzeki, jeziora i pustynie Ziemi.

Struktura Ziemi (poziom średni)

Ziemia zbudowana jest z wielu nakładających się na siebie kulistych powłok.

Struktura Ziemi (poziom podstawowy)

Ziemia zbudowana jest z wielu nakładających się na siebie kulistych powłok.

Tiktaalik

Forma przejściowa w drodze ewolucji pomiędzy rybami a czworonożnymi kręgowcami lądowymi.

Tyrannosaurus rex (królewski jaszczur-tyran)

Ogromny, drapieżny prehistoryczny gad, był najsłynniejszym z dinozaurów.

Trzęsienie ziemi

Trzęsienie ziemi należy do najbardziej niszczycielskich zjawisk naturalnych.

Tsunami

Ogromna fala oceaniczna o wysokości nawet kilkudziesięciu metrów o niszczycielskim działaniu.

Uskok (poziom średni)

Na skutek pionowej siły oddziaływania, skały pękając ulegają przemieszczeniu w płaszczyźnie pionowej, tworząc uskoki.

Uskok (poziom podstawowy)

Na skutek pionowej siły oddziaływania skały pękają na zręby skalne i ulegają przemieszczeniu w płaszczyźnie pionowej.

Wulkanizm

Podczas aktywności wulkanu, ze skorupy ziemskiej na powierzchnię ziemi wydostaje się magma.

Zlodowacenie

Ostatnia epoka lodowa zakończyła się 13 tysięcy lat temu.

Zmiana położenia kontynentów na przestrzeni historii Ziemi

Kontynenty wędrowały na przestrzeni historii Ziemi. Proces ten trwa do dziś.

Added to your cart.