Twój koszyk jest pusty

Zakupy

Sztuka: 0

Razem: 0,00

0

Narządy zmysłów

Narządy zmysłów

Narządy zmysłów to narządy, które rejestrują docierające do organizmu bodźce ze środowiska zewnętrznego oraz wewnętrznego i przekazują je do mózgu w postaci impulsów nerwowych.

Biologia

Etykiety

narząd zmysłu, narządy zmysłów, percepcja, wizja, słuch, pachnący, poczucie smaku, Postrzeganie światła, percepcja dźwięku, Poczucie skóry, ucho, wahadło, narząd słuchowy, wykrywanie światła, nos, Narząd węchu, język, skóra, ízlelőszerv, zapachu, dźwięk, íz, oko, światło, kwaśny, Słodkie, sól, gorzki, ciepło, ból, zimno, ciśnienie, wibracja, echo, dotknąć, źrenica, Powstawanie obrazu, nerw wzrokowy, stożkowe komórki, komórki prętowe, Ślimak, nerw słuchowy, impuls, nerw węchowy, ízérző központ, Kora słuchowa, opuszki węchowej, kora wzrokowa, Kora mózgowa, bodziec, Receptor, nerw czuciowy, wzgórze, jedzenie, nyál, system nerwowy, ośrodkowy układ nerwowy, biologia, człowiek

Powiązane treści

Sceny

Narządy zmysłów

  • oko
  • ucho
  • język
  • nos
  • skóra

Narządy zmysłów u człowieka to oczy, uszy, nos, język i skóra. Oczy umożliwiają widzenie świata zewnętrznego, uszy służą odbieraniu dźwięków, nos jest narządem węchu, a język - smaku. Skóra pozwala rozpoznawać zimno i ciepło, czuć ból i nacisk.

Oko

  • źrenica - Jest to otwór, który reguluje ilość promieni świetlnych padających na siatkówkę. Tęczówka dzięki mięśniom zwieracza i rozwieracza źrenicy zwęża się przy silnym świetle i rozszerza się przy świetle słabym. Odruch źreniczny jest odruchem bezwarunkowym, którego centrum znajduje się w pniu mózgowym. Dlatego jeżeli u chorego refleks świetlny źrenicy nie działa prawidłowo, może to wskazywać na uszkodzenie pnia mózgowego.
  • kora wzrokowa - Ośrodek wzroku umiejscowiony jest w płacie potylicznym.
  • nerw wzrokowy - II nerw czaszkowy przekazuje do mózgu wrażenia wzrokowe powstałe w komórkach receptorów siatkówki.
  • skrzyżowanie wzrokowe - Innymi słowy (łac.) chiasma opticum. To tutaj włókna nerwu wzrokowego częściowo się krzyżują. Dlatego wrażenia wzrokowe powstające w wewnętrznym (donosowym) polu widzenia obydwu oczu przekazywane są do przeciwnych półkul mózgowych, a te które powstają w zewnętrznym polu widzenia do półkul mózgowych po tej stronie, po której powstały.
  • mięśnie zewnętrzne poruszające gałką oczną - Mięśnie skośne odpowiadające za poruszanie gałką oczną.
  • gruczoł łzowy - Jego produktem są łzy, które odpowiadają za wilgotność i oczyszczanie oka oraz pełnią ważną rolę w niektórych reakcjach emocjonalnych.
  • tworzenie się obrazu w oku

Ilość promieni świetlnych wpadających do oka regulowana jest odruchem źrenicy. Źrenica dzięki mięśniom gładkim tęczówki zwęża się przy jasnym świetle i rozszerza przy słabym oświetleniu. Ośrodek odpowiedzialny za refleks źreniczny, który jest refleksem bezwarunkowym, znajduje się w pniu mózgowym. Jeżeli refleks źreniczny u chorego nie działa prawidłowo, może to świadczyć o uszkodzeniu pnia mózgowego. Zewnętrzne mięśnie oka odpowiedzialne są za poruszanie gałką oczną. Składają się one z włókien skośnych, poruszanie nimi jest świadome.

Główną masę oka stanowi ciało szkliste. Na przekroju gałki ocznej można rozróżnić jego trzy główne warstwy.
Zewnętrzna to twardówka. Jest to stosunkowo odporna warstwa tkanki łącznej, która przechodzi w przedniej części gałki ocznej w przezroczystą rogówkę. Padające na oko promienie świetlne załamują się na powierzchni kontaktu rogówki z powietrzem.
Środkowa warstwa to błona naczyniowa. Biegnące w niej naczynia krwionośne zaopatrują tkanki gałki ocznej w krew. Kontynuacją jej są ciało rzęskowe i tęczówka. Mięśnie gładkie tęczówki, zwanej irys (łac.), odpowiadają za odruch zwężania źrenicy.
Pigment znajdujący się w tęczówce zabarwia ją indywidualnie dla każdego człowieka.

Mięśnie ciałka rzęskowego przyczyniają się do zmiany uwypuklenia soczewki, a tym samym wpływają na zdolność dostosowywania ostrości widzenia przedmiotów na różnej odległości. Soczewka zawieszona jest na włóknach rzęskowych mocujących ją do ciałka rzęskowego. Ciałko rzęskowe odpowiada także za produkcję cieczy wodnistej wypełniającej przednią komorę oka. Jeżeli odprowadzanie cieczy wodnistej jest nieodpowiednie dochodzi do nadciśnienia wewnątrz gałki oka, w konsekwencji czego może wytworzyć się jaskra (łac. glaucoma), co w skrajnym przypadku może doprowadzić do utraty wzroku.
Po wewnętrznej części twardówki znajduje się siatkówka (łac. retina). To miejsce gdzie powstaje odwrócona miniatura rzeczywistego obrazu odbieranego przez soczewkę. Jej światłoczułe komórki to czopki i pręciki. Miejsce powstania ostrego obrazu na siatkówce to plamka żółta. W jej środkowej części znajdują się jedynie czopki, dalej od środka plamki żółtej wzrasta ilość pręcików. Plamka ślepa jest miejscem, w którym nerw wzrokowy opuszcza gałkę oczną, nie ma tu ani czopków ani pręcików. Bodziec świetlny powstający w światłoczułych komórkach siatkówki przekazywany jest dalej do mózgu przez nerw wzrokowy.

Ucho

  • małżowina uszna - Zbiera fale dźwiękowe i kieruje je do zewnętrznego przewodu słuchowego. Jej główną masę stanowi tkanka chrzęstna.
  • zewnętrzny przewód słuchowy - Doprowadza fale dźwiękowe do błony bębenkowej. Skóra wyścielająca przewód słuchowy wytwarza woskowinę, której zadaniem jest ochrona skóry przed uszkodzeniem i przed czynnikami chorobotwórczymi. Nadmiar woskowiny może prowadzić do powstania czopów woskowiny, które mogą powodować tymczasowe osłabienie słuchu.
  • ucho środkowe - Składa się z jamy bębenkowej i znajdujących się w niej kosteczek słuchowych. Z jamą gardła łączy je trąbka słuchowa.
  • ucho wewnętrzne - Organ niezbędny w procesie słyszenia i utrzymania równowagi.
  • nerw słuchowy - VIII nerw czaszkowy, przekazuje do mózgu impulsy słuchowe ze ślimaka. Nerw ten przekazuje również informacje odpowiadające za odczucie równowagi, przez co nazywamy go nerwem statyczno-słuchowym.
  • droga słuchowa - Kontynuacja drogi nerwu słuchowego do mózgu. Włókna nerwu poprzez wzgórze przekazują impulsy do ośrodka słuchowego.
  • kora słuchowa - Korowy ośrodek znajdujący się w płacie skroniowym mózgu. Tutaj powstaje „odczucie” słuchu. W zależności od wysokości dźwięków aktywują się różne obszary.
  • trąbka słuchowa - Łączy ze sobą jamę nosową i ucho środkowe (jamę bębenkową). Tu następuje wyrównanie się ciśnienia pomiędzy jamą bębenkową a ciśnieniem zewnątrznym. Trąbka słuchowa otwiera się podczas łykania. Jeżeli zamyka się na dłużej, ciśnienie w uchu środkowym spada i powstaje uczucie zatkania uszu. Podczas zmiany ciśnienia zewnątrznego w naszym uchu coś „strzyka”, przez otwierającą się wówczas trąbkę słuchową powietrze wydostaje się z jamy bębenkowej (w przypadku niższego ciśnienia atmosferycznego) lub dostaje się do jamy bębenkowej (w przypadku wyższego ciśnienia zewnętrznego). Inna nazwa trąbki słuchowej to przewód Eustachiusza.
  • mechanizm słyszenia
  • zmysł równowagi

Drgnienie powietrza, dźwięk, który odczuwamy za pomocą naszego narządu słuchu. Zdrowe ucho jest w stanie odczuwać drgania pomiędzy 20 a 20 000 Hz, ale z upływem czasu lub na skutek uszkodzenia słuchu hałasem, zasięg słyszalności się zmniejsza.

Pod wpływem drgań dźwięku w uchu wewnętrznym powstaje bodziec, który nerwem słuchowym bądź przez włókna drogi słuchowej dociera do ośrodka słuchu w korze mózgowej. Odczucie dźwięku powstaje w korze mózgowej.

Fale dźwiękowe zbiera małżowina uszna i przekazuje je dalej do zewnętrznego przewodu słuchowego. Dźwięk wprowadza w drganie zamykającą przewód słuchowy błonę bębenka.

Drganie bębenka kosteczki słuchowe, młoteczek, kowadełko i strzemiączko przekazują dalej do ślimaka.

Strzemiączko przylega do okienka owalnego. Wewnątrz kostnej ścianki ślimaka znajduje się błona podstawowa, która ciągnie się do jego wierzchołka, gdzie następnie zagina się i przechodzi dalej w błonę Reissnera. To dlatego na przekroju ślimaka widoczne są trzy komory: dolna, środkowa i górna.

Ślimak wypełniony jest płynem, który wprowadzany jest w drgania przez ruch strzemiączka. Drgania o wyższej częstotliwości, które powstają na skutek wyższych dźwięków, są pochłaniane na dnie ślimaka czym wprowadzają w drganie błonę podstawową. Drgania o mniejszej częstotliwości, powstające na skutek głębszych dźwięków, wprowadzają w drgania błonę podstawową bliżej wierzchołka ślimaka. W miejscu pochłaniania dźwięku powstaje impuls nerwowy, który przekazywany jest do mózgu. W ten sposób miejsce, w którym powstał impuls koduje wysokość dźwięku. Jest to zasada miejsca.

Impuls elektryczny powstaje w narządzie Cortiego. Pod wpływem drgań rozchodzących się w ślimaku błona nakrywowa przywiera do komórek rzęsek osadzonych na błonie podstawowej, które odginają się i powstaje impuls nerwowy. W ten sposób narząd Cortiego jest w stanie przekształcić drganie w impuls elektryczny, który przez włókno nerwu słuchowego przechodzi do mózgu a następnie drogą słuchową do kory mózgowej. To w korze mózgowej powstaje odczucie słuchu.

Nos

  • opuszka węchowa - Wchodzące włókna tworzą nerw węchowy i przenoszą bodźce powstające w receptorach. Włókna nerwowe wychodzące biegną w wiązkach i przenoszą bodźce do kory mózgowej.
  • blaszka sitowa - Jest ona cienką, perforowaną częścią kości sitowej. Przez jej liczne, drobne otworki włókna węchowe przechodzą do jamy czaszki i dostają się do opuszki węchowej.
  • kość nosowa
  • podniebienie
  • otwór trąbki słuchowej - Trąbka słuchowa łączy ze sobą jamę nosową i ucho środkowe (jamę bębenkową). Tu dochodzi do wyrównania ciśnienia jamy bębenkowej z ciśnieniem atmosferycznym.
  • powonienie

Wiele spośród cząsteczek unoszących się w powietrzu jest w stanie pobudzić znajdujące się w nosie receptory węchowe, w wyniku czego w korze mózgowej powstaje odczucie woni. Węch pełni istotną rolę między innymi w wyborze odpowiedniego pożywienia, lub w odczuwaniu specyficznego zapachu drugiego człowieka, a więc także w kontaktach międzyludzkich. Powonienie człowieka i ssaków głównych jest stosunkowo słabe w porównaniu z innymi ssakami, mimo to my również potrafimy rozróżnić wiele tysięcy zapachów.

Wybrzuszenie części nosowej na twarzy usztywnione jest przez kość nosową i łączące się z nim chrząstki. Jama nosowa oddzielona jest od jamy ustnej podniebieniem, z uchem środkowym natomiast łączy się trąbka słuchowa. W trąbce słuchowej dochodzi do wyrównania ciśnienia atmosferycznego z ciśnieniem ucha środkowego. Jamę nosową od góry ogranicza błona sitowa, cienka, perforowana część kości sitkowej. Przez nią, z błony śluzowej nerw węchowy lub włókna I nerwu czaszkowego dostają się do opuszki węchowej.

Język

  • język - Odgrywa ważną rolę w tworzeniu kęsów pokarmu, w połykaniu, w mówieniu i odczuwaniu smaku. Na jego powierzchni znajdują się kubki smakowe, które zawierają receptory odpowiedzialne za odczuwanie smaku (kubki smakowe są również na podniebieniu i w gardle).
  • ośrodek korowy - Impulsy wytwarzane przez receptory smakowe, po przejściu przez wzgórze, docierają do ośrodka korowego mózgu.
  • odczuwanie smaku
  • nerw czuciowy - Przekazuje impuls z języka do mózgu.
  • brodawki językowe - Małe wypukłości na powierzchni języka, na których znajdują się kubki smakowe. Kubki smakowe zawierają receptory odpowiedzialne za odczuwanie smaku.

Nasze odczuwanie zmysłu smaku odgrywa ważną rolę w wyborze odpowiedniej dla nas żywności, jak również w rozpoznawaniu i unikaniu substancji niebezpiecznych, żrących i trujących. Receptory smakowe znajdują się na języku. Są one wrażliwe na różne substancje chemiczne, z których każda wywołuje inne odczucia smakowe. Impulsy wytwarzane przez receptory smakowe, za pośrednictwem VII, IX i X nerwu czaszkowego, przekazywane są do mózgu, gdzie następnie przechodzą przez wzgórze, i w końcu docierają do korowego ośrodka smakowego. Odczuwanie smaku jest generowane w korze mózgowej.

Skóra

  • naskórek - Jego dwie warstwy to wewnętrzna warstwa podstawna i zewnętrzna warstwa zrogowaciała. Dolną partię warstwy podstawnej tworzą warstwy komórek prekursorowych, które dzięki stałemu podziałowi produkują komórki potomne naskórka. Starsze komórki wypychane są ku wierzchowi przez komórki młodsze. Podczas tej wędrówki dochodzi do programowanego obumierania komórek. W komórkach zbiera się białko, keratyna. Obumarłe komórki, które uległy procesowi keratynizacji, tworzą zrogowaciałą warstwę ochronną. Grubość tej warstwy zmienia sięw zależności od obciążenia. W naskórku nie ma naczyń krwionośnych, substancje odżywcze doprowadzane są na zasadzie dyfuzjii przez naczynia krwionośne warstwy właściwej. Naskórek nie zawiera innych wolnych komórek nerwowych poza zakończeniami nerwów odczuwających ból.
  • skóra właściwa - Zbudowana jest z luźnych tkanek. Znajdują się w niej naczynia krwionośne i receptory. Naczynia krwionośne wprocesie bezpośredniej dyfuzji zapewniają dostawy składników odżywczych. Pomiędzy naskórkiem a skórą właściwą znajduje się falista warstwa, która zapewnia dobrą przyczepność i wspomaga dostarczanie składników odżywczych do naskórka.
  • tkanka podskórna - Jej głównym budulcem jest tkanka tłuszczowa. Tłuszcz chroni przed mechanicznymi uszkodzeniami, ogrywa rolę w izolacji termicznej, magazynowaniu substancji odżywczych i witamin K i E, które rozpuszczają się w tłuszczu.
  • receptory - Istnieją typy wrażliwe na różne bodźce (ciepło, zimno, ucisk, wibracja).
  • nerw - Skóra jest bogata w zakończenia nerwowe, które pełnią istotną rolę podczas odczuwania dotyku, temperatury i bólu.
  • percepcja bodźców

Skóra, pokrywająca zewnętrzną powierzchnię ciała człowieka, jest największym narządem jego organizmu: stanowi ok. 15-20% masy ciała.
W powłoce skórnej znajdują się liczne receptory odbierające z otoczenia bodźce mechaniczne, termiczne i chemiczne.
Receptory nie są rozłożone równomiernie na całym ciele. Przykładowo: na opuszkach palców znajduje się mnóstwo receptorów odpowiedzialnych za precyzyjny dotyk. Na stopach zaś kumulują się receptory odbierające silny nacisk. Powstające w receptorach skóry impulsy doprowadzane są do pnia mózgu lub rdzenia kręgowego nerwami czuciowymi. Odbierane przez skórę informacje docelowo trafiają do kory mózgu.

Animacja

Narracja

Narządy zmysłów u człowieka to oczy, uszy, nos, język i skóra. Oczy umożliwiają widzenie świata zewnętrznego, uszy służą odbieraniu dźwięków i utrzymywaniu równowagi, nos jest narządem węchu, a język - smaku. Skóra pozwala rozpoznawać zimno i ciepło, czuć ból i nacisk.

Gałka oczna człowieka umiejscowiona jest w przedniej części oczodołu. Chroniona jest przez powiekę, narząd łzowy i spojówkę. Przez półprzezroczyste warstwy światło dociera do wewnętrznej błony, siatkówki, która odbiera obraz i za pośrednictwem nerwu czuciowego przekazuje go do ośrodków wzrokowych kory mózgu.

W procesie słyszenia bierze udział zarówno ucho zewnętrzne, środkowe, jak i zewnętrzne. Za zbieranie fal dźwiękowych i kierunkowanie ich do przewodu słuchowego zewnętrznego odpowiedzialna jest nasza małżowina. Stąd fale dźwiękowe docierają do ucha środkowego, gdzie powodują drgania kosteczek słuchowych. Drgania przechodzą następnie do do ucha wewnętrznego, tam zaś generuje impulsy elektryczne w receptorach, znajdujących się na błonie podstawnej narządu ślimakowego. Impulsy przenoszone są włóknami nerwu słuchowego do ośrodka słuchu w mózgu. Za zmysł równowagi odpowiedzialne jest wyłącznie ucho wewnętrzne. To w nim znajdują się kanały półkoliste, kryjące receptory, zdolne do wychwytywania pozycji i ruchu głowy.

Proces wąchania polega na tym, że unoszące się w powietrzu cząsteczki wpadają do jamy nosowej, gdzie pobudzają znajdujące się w okolicy węchowej receptory. Powstający w receptorach impuls wędruje do opuszki węchowej, a następnie nerwem węchowym do kory mózgowej.

Receptory smakowe, znajdujące się na języku i błonie śluzowej jamy ustnej, rejestrują cząsteczki chemiczne, odpowiedzialne za smak potraw i przetwarzają je w impulsy. Na powierzchni języka zlokalizowane są kubki smakowe, które skupiają się w widocznych wybrzuszeniach, tzw. brodawkach, otoczonych śliną. Cząsteczki smakowe rozpuszczają się w ślinie i w ten sposób mogą przenikać do receptorów. Tak powstałe impulsy transportowane są do ośrodka smaku kory mózgowej za pomocą nerwów czaszkowych VII, IX i X.

Skóra, pokrywająca zewnętrzną powierzchnię ciała człowieka, jest największym narządem jego organizmu: stanowi ok. 15-20% masy ciała.W powłoce skórnej znajdują się liczne receptory odbierające z otoczenia bodźce mechaniczne, termiczne i chemiczne.
Receptory nie są rozłożone równomiernie na całym ciele. Przykładowo: na opuszkach palców znajduje się mnóstwo receptorów odpowiedzialnych za precyzyjny dotyk. Na stopach zaś kumulują się receptory odbierające silny nacisk. Powstające w receptorach skóry impulsy doprowadzane są do pnia mózgu lub rdzenia kręgowego nerwami czuciowymi. Odbierane przez skórę informacje docelowo trafiają do kory mózgu.

Powiązane treści

Nos, mechanizm węchu

Receptory węchu stymulowane materiałem zapachowym produkują impulsy elektryczne.

Odczuwanie smaku

Receptory smaku przekształcają bodźce chemiczne w bodźce elektryczne.

Oko

Jeden z naszych najważniejszych narządów. Pod wpływem światła w jego receptorach powstają bodźce elektryczne.

Ucho, proces słyszenia

Nasz narząd słuchu przekształca drgania powietrza w impulsy nerwowe, które następnie są przetwarzane przez mózg.

Warstwy skóry

Zewnętrzną powłoką naszego ciała jest skóra, która składa się z trzech warstw: naskórka, skóry właściwej i tkanki podskórnej.

Zmysł równowagi

Odczuwanie położenia głowy i przyspieszenia jej ruchu odbywa się w uchu wewnętrznym.

Ciało człowieka - dla dzieci

Projekcja prezentuje podstawowe układy i narządy organizmu człowieka w wersji dla najmłodszych.

Ciało ludzkie (kobieta)

Animacja prezentuje główne układy narządów organizmu człowieka.

Ciało ludzkie (mężczyzna)

Animacja prezentuje główne układy narządów organizmu człowieka.

Mózg człowieka

Główne części mózgowia to pień mózgu, międzymózgowie, kresomózgowie i móżdżek.

Rozwój embrionalny

Animacja prezentuje rozwój ludzkiego embrionu i płodu.

Added to your cart.