Себетіңіз бос

Сатып алу

Дана: 0

Барлыгы: 0,00

0

Прокариот және эукариот жасушалардың құрылысы

Прокариот және эукариот жасушалардың құрылысы

Табиғатта жасушалардың екі негізгі түрі болады: прокариот мен эукариот жасушалар.

Биология

Этикеткалар

cell, nucleus, bacterium, flagellum, cilium, cell wall, plasmid, nuclear membrane, cytoskeleton, endoplasmic reticulum, polysaccharide, peptide, DNA, chromosome

Байланысты экстралар

Көріністер

Өлшемдері

  • прокариот жасушасы
  • өлшемі: 0,1-10,0 µm
  • эукариот жасушасы
  • өлшемі: 10-100 µm

Жердегі әрбір тірі ағза - өз алдына бір тіршілік құбылысы. Оларға ортақ белгі - олардың жасушадан немесе жасушалардан тұратындығы.

Тірі ағзаларды жасушаларының құрылысы байланысты екі үлкен топқа бөлуге болады: жасуша ядросы жоқтар, яғни прокариоттар және жасуша ядросы барлар, яғни эукариоттар.

Прокариот тірі ағзалар әдетте жалғыз жасушадан тұрады және олар эукариот жасушалардан бірнеше тұрғыдан өзгешеленеді. Өлшемдері негізінен он есе кішірек және құрылысы эукариот жасушаларға қарағанда анағұрлым қарапайым.

Прокариот жасушасы

  • прокариот жасушасы
  • жасуша қабырғасы - Бактерияларды жасуша қабырғасына байланысты Грам-теріс және Грам-оң бактериялар деп ажыратамыз. Олар ерекше боялу әдісіне (Грам әдісіне) байланысты ажыратылады, ол бойынша бактериялар Грам-теріс және Грам-оң болып, әр түрлі Грам бояуға боялады.
  • жасуша мембранасы - Қос липидті қабат.
  • жасуша плазмасы
  • ДНҚ - ДНҚ бактериялары сақина пішінді және жасуша плазмалық мембранамен шектелген. Сондықтан бактериялар прокариоттар немесе "ядроға дейінгі" жасушалар деп аталады. Бірақ эукариот тірі ағзалардың жасушаларында ДНҚ сақина секілді тұйықталмайды және ядро қабықшасымен қоршалады. Адам ағзасы эукариот жасушалардан тұрады.
  • плазмида - Жасуша хромосомасынан бөлек және өздігінен өсімін молайтатын ДНҚ молекуласы. Көбінесе бактериялар ішінде сақина пішінді ДНҚ молекуласы ретінде кездеседі.
  • кірпікше - Жұқа, түтік секілді түзілім. Кірпікшелерінің саны бірнеше жүзге жетеді. Ең алдымен қатты бетке немесе басқа жасушаларға жабысуда маңызды маңызды рөл артқарады. Кірпікшелердің кейбір түрлері бактериялардың қозғалысына қатысады.
  • жалған аяқ - Бактерияның белсенді қозғалысын қамтамасыз ететін ұзын ақуыз түзілімі.
  • фимбрия - Ұзын кірпікшелер. Олар Грам-теріс бактерияларға тән. Екі бактерия жасушасын бір-бірімен байланыстырып, плазмидтердің бір жасушадан екінші жасушаға өтуіне мүмкіндік жасайды.

Прокариот жасушалардың генетикалық материалы бір ДНҚ молекуласынан тұрады және ол жасушаның басқа бөліктерінен ядролық мембранамен бөлінбейді.

Бұл қарапайым жасушалардың басқа мембранамен қоршалған органеллалары мен жасуша қаңқасы болмайды. Жасуша плазмасы жасуша мембранасымен қоршалған, полисахаридтер мен пептидтерден тұратын жасуша қабырғасымен қапталған, бұл қабырға сыртқы қорғаныс қызметін атқарады. Прокариот жасушалардың бетінде сан түрлі, көптеген өсінділер де болуы мүмкін.

Олар: кірпікшелер, фимбриялар және жалған аяқтар. Прокариоттардың екі үлкен тобы белгілі: архебактериялар мен бактериялар.

Эукариот жасушасы

  • эукариоттың жасушасы
  • жасуша ядросы - ДНҚ, РНҚ және ақуыздардан тұратын хроматині бар. Жануарлардың, өсімдіктердің және саңырауқұлақтардың жасушалары – эукариоттар, яғни олардың ядролары бар. Прокариот жасушалардың (бактерияларда) ядролары жоқ, олардың ДНҚ-ы жасуша плазмасында орналасқан.
  • митохондрия - Жасушаның энергетикалық станциялары: органикалық молекулаларды ыдыратып, АТФ молекулаларын түзеді. АТФ жасушасының энергия көзі және жасушаның жоғарғы энергетикалық байланыстарын тасымалдаушы.
  • жасуша мембранасы - Жасушаны қоршаған липид мембранасы.
  • жасуша плазмасы
  • эндоплазмалық тор - Жасушаның ішіндегі, күрделі мембрана жүйесі. Ақуыз синтезінде, ақуыздардың жетілуінде, липидтер синтезінде және кейбір заттардың ыдырауында маңызды рөл атқарады.
  • Гольджи аппараты - Ақуыздардың жетілуінде маңызды рөл атқарады.
  • везикула - Жасушаның ішінде әр түрлі заттар мембрана қапшықтарға - везикулаларға- оралып тасымалданады. Везикулалар лизосомалардың бір түрі, оларда кейбір заттардың қорытылуы, артық заттардың ыдырауы жүзеге асады.
  • жасуша қаңқасы - Жасуша органеллаларының орналасуы мен қозғалуына жауап береді, ал жасуша қабырғасы жоқ жануарлар жасушасының құрылысы мен пішінін қалыптастырады.

Эукариот жасушалардың генетикалық материалын жасуша ядросының мембранасы қоршаған, жасуша ядросы дегеннің өзі - осы. Жасуша ядросында көптеген, түзу тізбекті хромосомалар болады.

Эукариот жасушаларда мембранамен қоршалған органеллалар болады. Олардың ішінде ең маңыздылары эукариот жасушаларындағы митохондриялар және өсімдік жасушаларына ғана тән хлоропластар.

Жасушада оның ядросымен тығыз байланысты эндоплазмалық тор маңызды рөл атқарады, себебі ақуыздардың синтезі осында жүзеге асады. Эукариот жасушалардың ішінде ақуыздардан тұратын жасуша қаңқасы болады.

Жасуша плазмасын жасуша мембранасы қоршайды, бірақ өсімдіктер мен саңырауқұлақтардың жасушаларын жасуша қабырғасы қоршайды.

Эукариот тірі ағзалардың төрт әлемін ажыратамыз: бір жасушалылар, саңырауқұлақтар, өсімдіктер және жануарлар.

Анимация

Байланысты экстралар

Вирустар

Вирустар ақуыздан және ДНҚ немесе РНҚ-дан тұрады. Олар жұқтырған...

What size are bacteria?

This lesson presents the structure and classification of bacteria...

Мейоз

Біздің жыныс жасушаларымыз гаплоидты. Гаплоидты жасушалар...

АДФ, АТФ

АТФ АТФ жасушалары ең маңызды қуат өндіруші молекула.

Митоз

Митоз – хромосомалар саны өзгермейтін жасушалар бөлінуі.

Added to your cart.