Себетіңіз бос

Сатып алу

Дана: 0

Барлыгы: 0,00

0

Кометалар

Кометалар

Кометалар Күнді айналатын жарық аспан денелері.

География

Этикеткалар

asteroid, meteor, comet, Halley-üstökös, Галлея, astronomy, Solar System, Oort cloud, asteroid belt, astronomical object, Койпер белдігі, space research, orbital period around the Sun, outer space, physics, Sun, geography

Байланысты экстралар

Көріністер

Күн жүйесі

  • комета
  • Оорт бұлты - Күннің сыртқы бөлігіндегі сфера пішінді "бұлт". Бірнеше миллиард комета "тұқымынан" тұрады.
  • Койпер бұлты - Күн жүйесінің газ ғаламшарларының белдігі.

Күн жүйесінде әр кезде көз тартатын көріністерді бақылай аламыз. Мәселен, кометалардың өтуі. Кометалар - көзге құралсыз да көрінетін кішкене аспан денелері, бірақ олар аспан күмбезинде тек араға уақыт салып көрінеді.

Комета

  • бас - Ядро мен команың бірге.
  • газ құйрық - Түзу, ұзын құйрық Күн-комета сызығында орналасады. Газдардан тұрады.
  • тозаң құйрық - Иілген, қысқарақ құйрық. Комадан құйрыққа ағылған газдар әкелетін тозаңнан тұрады.
  • күн желі

Кометалардың құрамдас бөліктері ядро, кома және құйрық. Комееталардың құрамына Күн жүйесінің ең көне элементтері кіреді. Күн жүйесі тұманының материалдарының бір бөлігі Күн жүйесінің шеткі аймағына лақтырылды, онда температура төмен болды, суыған газдар қатты жыныстар мен тозаң бөлшектерін біріктіріп қатырып тастай алмады. Кометалардың ядросы бұрыс пішінді, кеуекті қабыршақпен жабылған дене және негізінен қатқан көмірсутек қосындыларынан және су мұздарынан тұрады. Сондықтан да кометаларды кір қар түйіршіктеріне ұқсатады.

Күнге қарай жақындағанда кометалардың ядросындағы қатқан газдар сублимацияланады, яғни газ күйіне өтеді, тозаң бөлшектерін өздерімен әкетеді, кома құрайды, ол комета ядросын қоршаған тұманды қабығы.

Күн желі газ және тозаң бөлшектерін Күнге қарсы бағытқа айдайды, сөйтіп кометаның құйрығы пайда болады. Құйрықтардың екі түрі бар: газдардан тұратын түзу, ұзынша,көк түсті және тозаңнан тұратын қисық, қысқа, сары түсті. Газ құйрықтың бөлшектері қозған қалыпта болады, сондықтан жарық шығарады, ал тозаң құйрығының тозаң түйіршіктері Күн сәулесін шағылыстырады, сондықтан жарқырап көрінеді.

Орбиталар

  • Койпер бұлты - Күн жүйесінің газ ғаламшарларының белдігі.
  • қысқа кезеңді комета - Олардың орбиталарының жазықтығы Күн жүйесіне жақын орналасқан. Орбиталық кезеңі 200 жылдан аспайды. Койпер белдігінен шыққан.
  • ұзын кезеңді комета - Орбиталық кезеңі 200 жылдан артық, бірнеше миллион жыл болуы да мүмкін. Оорт бұлтынан шыққан.
  • Күнге жақын орбита бөлігі

Кометалар әдетте Күн жүйесінің сыртқы аймағынан - Койпер белдеуінен және Оорт бұлтынан келеді. Гравитация тұрғысынан осы аймақтар тұрақсыз саналады, кез келген кедергі пайда болғанда кометаның ядросы орбитадан шығады және Күн жүйесінің ішкі аймағына қарай бағыт алады. Комета Күнге неғұрлым жақындаған сайын, өз материалын соғұрлым жоғалтады.

Орбиталарына қарай кометаларды екі түрге ажыратады: қысқа кезеңді және ұзақ кезеңді.
Қысқа кезеңді Койпер белдеуінен шығады, Күн жүйесінің ішкі аймағына жиірек оралады, яғни олардың орбиталық кезеңі 200 жылдан аспайды.
Ұзақ кезеңді кометалар Оорт бұлттарынан Күн жүйесінің ішіне терең кіреді, олардың орбиталық кезеңі 200 жылдан артық, тіпті көптеген миллион жылға дейін жетуі мүмкін.

Галлей кометасы

  • Күн
  • Юпитер
  • Сатурн
  • Уран
  • Нептун
  • Галлей кометасы - Оның орбиталық кезеңі шамамен 75,3 жыл. Жерден соңғы рет 1986-ыншы жылы көрінген, келесі жолы 2061-інші жылы көрінбек. Болжамдарға қарағанда ең ерте байқалған комета.
  • Күнге жақын орбита бөлігі

Галлей кометасы адам ең ерте байқаған комета болуы мүмкін. Ол құралсыз да көзге көрінеді. Соңғы рет оны Жер бетінен 1986 жылы бақылаған, енді 2061 жылы қайта оралады, яғни оның орбиталық кезеңі 75 жылға тең. Бұл қысқа кезеңді комета.

1986 жылы кометаны көптеген ғарыш аппаратарымен зерттеген. Жиналған материалдар негізінде комета ядросының өлшемі 15х16х68 км екені және оны негізінен жұқа, қара түсті су мұзы жауып тұрғаны белгілі болған.

Чурюмов – Герасименко кометасы

  • Күн
  • Жер
  • Марс
  • Юпитер
  • Сатурн
  • Уран
  • Нептун
  • Чурюмов – Герасименко кометасы - Қазіргі уақыттағы орбиаталық кезеңі 6,5 жыл. 1969-ыншы жылы ашылған. Бұл комета - оның бетіне ғарыш зонды жіберілген алғашқы комета.

Чурюмов-Герасименко кометасы әуелде Койпер белдеуінен шыққан, бірақ оның айналу орбитасын Юпитердін гравитациялық әсері азайтты. Қазір ол ішкі Күн жүйесінде айналады, орбиталық кезеңі: 6,5 жыл.

Комета ядросының пішіні ойыншық үйректі еске салады: шындығында бір-бірімен байланысқан екі нысаннан тұрады, олардан көп мөлшерде су буы шығады. Бұл - үстіне ғарыш аппараты апарылған алғашқы комета.

Юпитердің тартылысы

  • Шумейкер-Леви кометасы - 1993-інші жылы ашылған. Юпитердің гравитациясы 1970-інші жылдары кометаны ұстап алған және содан бері Юпитерді айналып жүрген. Бірнеше бөліктен тұрған: болжамдарға қарағанда 1992-інші жылы Юпитердің гравитациялық күші оған жақындап келе жатқан кометаны бөлшектеген. Кометаның болшектері 1994-інші жылдың шілдесінде Юпитердің оңтүстік жартшарына құлаған.

Юпитердің массасы өте үлкен, яғни Күн жүйесінен келетін кометаларды басқа орбиталарға ауыстыра алады немесе олардың тарту аймағына тартып алуға жетеді, сөйтіп Юпитер ішкі ғаламшарларды соқтығысуулардан сақтайды. Сондай тартып алынған комета Шумейкер-Леви кометасы еді. Оны 1993-інші жылы ашқан. Юпитер гравитациясына 1970 жылдары түскен, содан бері Юпитердің серігі болып келеді. Шамамен 1992 жылы Юпитер гравитациясының әсерімен жақындап қалған қалған кометаны бөлшектерге бөліп жіберген. 1944 жылдың шілдесінде кометаның сынықтары Юпитердің оңтүстік жарты шарының бетіне келіп соғылған.

Комета, астероид, метеороид

  • комета - Ғарыш тозаңы мен мұздан тұратын аспан денесі. Оның артынан Күннің айналасында газ-тозаң құйрығы ілеседі.
  • астероид - Диаметрі 1 киломтерден үлкен, бірақ ғаламшардың көлеміне жетпейтін аспан денесі.
  • метеороид - Астреоидтардан кіші аспан денесі. Оны Жерге құлаған соң, метеорид деп атаймыз.
  • метеор - Метеоридтің Жер атмосферасына енген кезінде пайда болатын жарық құбылысы. Оны "жұлдыздың ағуы" деп те атайды.
  • метеорит - Жердің бетіне құлаған метеоридтің бөлшектері.

Көп адам комета, астероид және метеорид арасында қандай айырма бар екенін білмейді. Кометалардың ерекшелігі Күнге жақындағанда пайда болатын құйрығы, ал көлемі сондай астероидтарда құйрық жоқ. Аспан денелерінің құрамы әр түрлі, олардың пайда болған жерлеріне байланысты. Астероидтар Күнге жақын, ал кометалар Күннен алыстау қашықтықта пайда болған.

Метеоридтар кометалар мен астероидтардан кішілеу, бірақ ғаламшаралық ғарыш тозаңдарынан үлкен. Жер атмоссферасында олар ауа бөлшектерімен өзара әсерге түсіп, жанады, метеор немесе "аққан жұлдыз" құбылысы осылай пайда болады. Бұл - жарық құбылысы. Егер метеорид атмосферада толықтай жанып кетпесе, онда Жердің бетіне соғылады. Оны метеорит деп атаймыз.

Наррация

Күн жүйесінде әр кезде көз тартатын көріністерді бақылай аламыз. Мәселен, кометалардың өтуі. Кометалар - көзге құралсыз да көрінетін кішкене аспан денелері, бірақ олар аспан күмбезинде тек араға уақыт салып көрінеді.

Кометалардың ядросы бұрыс пішінді, кеуекті қабыршақпен жабылған дене және негізінен қатқан көмірсутек қосындыларынан және су мұздарынан тұрады. Сондықтан да кометаларды кір қар түйіршіктеріне ұқсатады.

Күнге қарай жақындағанда кометалардың ядросындағы қатқан газдар сублимацияланады, яғни газ күйіне өтеді, тозаң бөлшектерін өздерімен әкетеді, кома құрайды, ол комета ядросын қоршаған тұманды қабығы.

Күн желі газ және тозаң бөлшектерін Күнге қарсы бағытқа айдайды, сөйтіп кометаның құйрығы пайда болады. Құйрықтардың екі түрі бар: газдардан тұратын түзу, ұзынша,көк түсті және тозаңнан тұратын қисық, қысқа, сары түсті. Газ құйрықтың бөлшектері қозған қалыпта болады, сондықтан жарық шығарады, ал тозаң құйрығының тозаң түйіршіктері Күн сәулесін шағылыстырады, сондықтан жарқырап көрінеді.

Орбиталарына қарай кометаларды екі түрге ажыратады: қысқа кезеңді және ұзақ кезеңді.
Қысқа кезеңді Койпер белдеуінен шығады, Күн жүйесінің ішкі аймағына жиірек оралады, яғни олардың орбиталық кезеңі 200 жылдан аспайды.
Ұзақ кезеңді кометалар Оорт бұлттарынан Күн жүйесінің ішіне терең кіреді, олардың орбиталық кезеңі 200 жылдан артық, тіпті көптеген миллион жылға дейін жетуі мүмкін.

Галлей кометасы адам ең ерте байқаған комета болуы мүмкін. Ол құралсыз да көзге көрінеді. Соңғы рет оны Жер бетінен 1986 жылы бақылаған, енді 2061 жылы қайта оралады, яғни оның орбиталық кезеңі 75 жылға тең. Бұл қысқа кезеңді комета.

1986 жылы кометаны көптеген ғарыш аппаратарымен зерттеген. Жиналған материалдар негізінде комета ядросының өлшемі 15х16х68 км екені және оны негізінен жұқа, қара түсті су мұзы жауып тұрғаны белгілі болған.

Чурюмов-Герасименко кометасы әуелде Койпер белдеуінен шыққан, бірақ оның айналу орбитасын Юпитердін гравитациялық әсері азайтты. Қазір ол ішкі Күн жүйесінде айналады, орбиталық кезеңі: 6,5 жыл.

Комета ядросының пішіні ойыншық үйректі еске салады: шындығында бір-бірімен байланысқан екі нысаннан тұрады, олардан көп мөлшерде су буы шығады. Бұл - үстіне ғарыш аппараты апарылған алғашқы комета.

Юпитердің массасы өте үлкен, яғни Күн жүйесінен келетін кометаларды басқа орбиталарға ауыстыра алады немесе олардың тарту аймағына тартып алуға жетеді, сөйтіп Юпитер ішкі ғаламшарларды соқтығысуулардан сақтайды. Сондай тартып алынған комета Шумейкер-Леви кометасы еді. Оны 1993-інші жылы ашқан. Юпитер гравитациясына 1970 жылдары түскен, содан бері Юпитердің серігі болып келеді. Шамамен 1992 жылы Юпитер гравитациясының әсерімен жақындап қалған қалған кометаны бөлшектерге бөліп жіберген. 1944 жылдың шілдесінде кометаның сынықтары Юпитердің оңтүстік жарты шарының бетіне келіп соғылған.

Көп адам комета, астероид және метеорид арасында қандай айырма бар екенін білмейді. Кометалардың ерекшелігі Күнге жақындағанда пайда болатын құйрығы, ал көлемі сондай астероидтарда құйрық жоқ. Аспан денелерінің құрамы әр түрлі, олардың пайда болған жерлеріне байланысты. Астероидтар Күнге жақын, ал кометалар Күннен алыстау қашықтықта пайда болған.

Метеоридтар кометалар мен астероидтардан кішілеу, бірақ ғаламшаралық ғарыш тозаңдарынан үлкен. Жер атмоссферасында олар ауа бөлшектерімен өзара әсерге түсіп, жанады, метеор немесе "аққан жұлдыз" құбылысы осылай пайда болады. Бұл - жарық құбылысы. Егер метеорид атмосферада толықтай жанып кетпесе, онда Жердің бетіне соғылады. Оны метеорит деп атаймыз.

Байланысты экстралар

Күн жүйесінің пайда болуы

Күн және ғаламшарлар 4,5 миллиард жыл бұрын біртіндеп тығыздалған газ-тозаң бұлтынан...

Жер мен Айдың пайда болуы

Анимация Жер мен Айдың пайда болуын көрсетеді.

Planets, sizes

The inner planets of the Solar System are terrestrial planets while the outer planets are...

Күн жүйесі, ғаламшарлардың орбиталары

Күнді 8 ғаламшар эллипстік орбиталарда айналып жүр.

Күн

Күннің диаметрі Жердің диаметрінен шамамен 109 есе үлкен. Негізінен сутегінен тұрады.

Юпитер

Юпитер Күн жүйесінің ең үлкен ғаламшары саналады: оның салмағы барлық басқа...

Қызықты география және Астрономия

Күн жүйесінде біз үшін көптеген қызықты жайттар бар.

"Таңсәрі" (Dawn) миссиясы

Вестаны және Церераны зерттеу Күн жүйесінің ежелгі дәуірі және қатты денелі ғаламшарлар...

Observatory

Observatories are often built at high elevations to minimise the effects of atmospheric...

Кеплер заңдары

Ғаламшарлардың қозғалуын сипаттайтын маңызды үш заңды Иоганн Кеплер ашқан.

Newton’s Laws of Motion

This animation demonstrates Sir Isaac Newton's three laws of motion that laid the...

Added to your cart.