Себетіңіз бос

Сатып алу

Дана: 0

Барлыгы: 0,00

0

Көміртек айналымы

Көміртек айналымы

Көміртек фотосинтездің нәтижесінде органикалық қосылыстардың құрылымына кіреді, ал тыныс алу кезінде сыртқа шығарылады.

География

Этикеткалар

coal, cycle, carbon dioxide, carbon binding, carbon emission, photosynthesis, energy production, decomposition, respiration, weathering, combustion, carbon compounds, carbon-rich sediments, көмірсу, жануар, өсімдік, soil, methane, carbonates, hydrogen carbonates, volcano, living organism, biology, geography

Байланысты экстралар

Көріністер

Айналыс

  • шығарылу
  • қосылыс
  • жиналу

Терминдердің анықтамасы:

Көміртек: химиялық элемент, химиялық белгісі - С; периодикалық жүйедегі реттік нөмірі - 6. Өте ерте уақыттардан белгілі және пайдаланылып келе жатқан элемент. Табиғатта элементарлы қалпында, сонымен бірге химиялық байланысқан қалыпта да кездеседі.
Көміртек қосылыстары карбонат минералы түрінде кездеседі (мысалы, ізбестас, магнезит, доломит). Сонымен бірге әр түрлі суларда еріген карбонат және гидрокарбонат түрінде кездеседі. Табиғи көміртек әдетте органикалық зат.
Таскөмір элементарлы көміртек емес, әр түрлі көміртек қосылыстарының араласы. Мұнай мен табиғи газдың құрамында әр түрлі көмірсутек қосылыстары болады. Алмаз - жанартау атқылауынан пайда болған жыныстарында болатын құрылысы кристалды көміртек. Атмосферада көп мөлшерде көмірқышқыл газы кездеседі. Көміртек сонымен бірге тірі ағзалардың органикалық заттарын құрайтын элемент.

Фотосинтез: Өсімдіктерде, балдырларда және кейбір бактерияларда жүретін тіршілік үдерісі, оның барысында бейорганикалық заттардан, Күн энергиясының көмегімен органикалық заттар пайда болады.

Автотроф ағзалар: бейорганикалық заттардан өз органикалық заттарын құруға қабілетті тірі ағзалар. Мысалы, атмосферадағы көмірқышқыл газын пайдаланатын фотосинтездеуші өсімдіктер.

Гетеротроф тірі ағзалар олар дайын органикалық заттарды қабылдайды және оларды өз органикалық материалдарына айналдырады. Мәселен, жануарлар мен саңырауқұлақтар.

Көшетханалық әсер: Жылу ұстайтын қабілет. Жердің бетіне түсетін күн сәулесі атмосфераға кері қайтады, кері қайтқан энергияның бір бөлігі атмосферадан шықпайды, себебі сыртқы "қабырға", яғни атмосферадағы көшетханалық әсер газдары жібермейді, жылы сәулені қайта жер бетіне қайтарады.
Бұл құбылыс болмағанда Жер бетіндегі орташа температура 40 °C-ге төмен болар еді. Адамның жұмысының әсерінен көмірқышқыл газының шығарылуы өсіп келеді, ол көшетханалық әсерді күшейтіп, жаһандық жылынуға әкелуде.

Анимация

  • фотосинтез - Өсімдіктерде, балдырларда және кейбір бактерияларда жүретін тіршілік үдерісі, оның барысында бейорганикалық заттардан, Күн энергиясының көмегімен органикалық заттар пайда болады.
  • өңделетін өсімдіктер
  • табиғи өсімдік
  • су өсімдігі
  • күн сәулесі
  • карбонатты тау жыныстар (ізбестас, доломит)
  • топырақ (ұсақ жыныстар, ыдыраған органикалық заттар)
  • көміртекті шөгінділер
  • су (онда еріген карбонаттар және гидрокарбонаттар)
  • атмосфера (көмірқышқыл газы, метан)
  • таскөмір
  • көміртек
  • тірі ағзалар
  • тыныс алу
  • желге ұшу
  • жану
  • жанартау атқылауы
  • өндіріс шығарындыларыз
  • көлік шығарындылары
  • ауылшаруашылық шығарындылары
  • жану
  • фотосинтез
  • CO₂ шығарылуы
  • тамақты жұту
  • ыдырау
  • бірнеше күн - бірнеше мың жыл
  • вулканизм
  • қышқылды жаңбыр
  • ағу
  • көмір, көмірсутектің қалыптасуы
  • маржан, планктондардың ыдырауы
  • ыдырау
  • карбонатты тау жыныстар
  • магматизм
  • CO₂ шығарылуы
  • тақта тектоникасы
  • миллион жылдар
  • көлік шығарындылары
  • өнеркәсіптік шығарындылар
  • көмір, көмірсутектің жануы
  • топырақ эрозиясы
  • фотосинтез
  • ауылшаруашылық шығарындылары
  • ормандардың өртенуі
  • шығарылу
  • қосылыс
  • жиналу

Жылдам айналыс

  • жану
  • фотосинтез
  • CO₂ шығарылуы
  • тамақты жұту
  • ыдырау
  • бірнеше күн - бірнеше мың жыл

Баяу айналыс

  • вулканизм
  • қышқылды жаңбыр
  • ағу
  • көмір, көмірсутектің қалыптасуы
  • маржан, планктондардың ыдырауы
  • ыдырау
  • карбонатты тау жыныстар
  • магматизм
  • CO₂ шығарылуы
  • тақта тектоникасы
  • миллион жылдар

Адамның араласуы

  • көлік шығарындылары
  • өнеркәсіптік шығарындылар
  • көмір, көмірсутектің жануы
  • топырақ эрозиясы
  • фотосинтез
  • ауылшаруашылық шығарындылары
  • ормандардың өртенуі

Наррация

Химиялық элементтердің мөлшері Жердегі қатысты алғанда тұрақты, бірақ бөлінісі, қозғалысы табиғи үдерістердің және адамдардың араласуы салдарынан қысқа және ұзақ уақыт барысында өзгеріп отырады. Табиғатта заттар үздіксіз айналады. Соның барысында әр түрлі өзгерістерге ұшырап, әр түрлі пішін қабылдайды.

Көміртек Жердегі ең жиі кездесетін элемент: атмосфераны, тау жыныстарын және тірі ағзаларды құрайтын ең маңызды элементтердің бірі. Көміртек айналысы күрделі құбылыс, себебі көптеген тірі ағзаларда бар.

Сондай-ақ тірі емес ортада да көп мөлшерде ұшырасады, мәселен, карбонатты жыныстарда, фоссилді отында, атмосферада, өлі ағзаларда және гидросферада.

Атмосферадағы көмірқышқыл газы тірі ағзалар үшін көміртек көзі. Автотроф, яғни атмосферадағы кімірқышқыл газын қайта өңдеуге қабілетті тірі ағзалар, күн сәулесі энергиясының көмегімен көмірқышқыл газын байланыстырады және оны органикалық заттарға айналдырады, яғни фотосинтездейді.

Көміртек циклінің заттары аз-көп уақытқа айналымнан шығып қалулары мүмкін. Өлі өсімдік және жануарлар заттары ыдыратушы ағзалардың көмегімен ыдырайды және олардағы көміртек көмірқышқыл газы түрінде ауаға түседі, оның біраз бөлігі теңіз суында еритін карбонатты қосылыстарға айналады.

Топырақта ыдыратушы ағзалардың көмегімен органикалық заттардан гуминді қосылыстар қалыптасады және жиналады. Егер ыдырау үдерісі ұзақ уақыт кідіретін болса, онда органикалық қалдықтардан таскөмір және көмірсутектер пайда болады.

Тірі ағзалар тіршіліктерінің барысында көміртек қосылыстарының бір бөлігін көмірқышқыл газына айналдырады, ол ауаға шығарылады. Бұл тыныс алу үдерісі. Ауаға шығарылған көміртек қайтадан өсімдіктердің көміртек қорына айналады.

Көміртек айналысында басқа факторлар да рөл атқарады, мәселен, жанартау үдерістері барысында, жану, өлген тірі ағзалардың ыдырауы, жыныстардың желге ұшуы.

Адамның жұмысы да көміртек айналысын құрушылардың бірі. Мәселен, көмір қышқыл газы ағаштардың, көмірдің, мұнайдың жануы кезінде және көлік және өнеркәсіптік жұмыстар кезінде көп өндірілді.
Бұл жұмыстардың барлығы табиғи айналымның тепе-теңдігіне әсер етеді. Көмірқышқыл газы деңгейінің өсуі көшетханалық әсерді арттырады және жаһандық жылынуға әкеледі.

Байланысты экстралар

Табиғаттағы су айналымы (орта деңгей)

Ғаламшарымыздың су қоры булану, қоюлану, еру және қату барысында ұдайы айналымға түседі.

Табиғаттағы азот айналысы

Жер атмосферасындағы азот бактерияларды байланыстырады, сонан соң тірі ағзалар әр түрлі...

Оттегі айналысы

Тірі ағзалардың көпшілігі оттегінсіз өмір сүре алмайды. Жер шарымызда оттегінің үздіксіз...

Air pollution

This animation demonstrates the main sources of air pollution: Agricultural, industrial...

The phosphorus cycle

The phosphorus cycle describes the movement of phosphorus through the lithosphere,...

Фотосинтез

Өсімдіктер бейорганикалық заттардан (көмірқышқыл газы және су) органикалық қант өндіруге...

Жанартау атқылауы

Жанартау атқылауы кезінде магма мантиядан жер бетіне шығады.

Ормандардың құртылуы

Ормандардың құртылуы қоршаған ортаға көп теріс әсерін тигізеді.

Carbon dioxide (CO₂) (beginner)

Colourless, odourless, heavier-than-air gas. Necessary for the photosynthesis of plants.

Carbon dioxide (CO₂) (intermediate)

Colourless, odourless, heavier-than-air gas. Necessary for the photosynthesis of plants.

Carbon monoxide (CO) (intermediate)

Colourless, odourless gas, highly toxic to humans and animals in high concentration.

Carbonic acid (H₂CO₃)

Colourless, odourless liquid produced by dissolving carbon dioxide in water.

House without carbon-dioxide emission

The design and structure of modern houses play an important role in environmental protection.

Underground coal mining

As opposed to opencast mines, in underground mines the layers covering coal are not...

Қабатты жанартаудың пайда болуы

Тау жыныстарыынан және жанартау күлдерінен, сондай-ақ лава қабаттарынан тұрады.

Табиғаттағы су айналымы (негізгі деңгей)

Ғаламшарымыздың су қоры булану, қоюлану, еру және қату барысында ұдайы айналымға түседі.

Added to your cart.