Себетіңіз бос

Сатып алу

Дана: 0

Барлыгы: 0,00

0

Геккондардың табаны қалай жабысады?

Геккондардың табаны қалай жабысады?

Геккондар төбе мен қабырғаларда оңай жорғалай алады. Анимация геккон аяқтарының қабырғаға қалай жабысатынын көрсетеді.

Биология

Этикеткалар

gecko, terrarium, Van der Waals, adhesion, secondary bonding, keratin scale, жануар, vertebrates, бауырымен жорғалаушылар, insectivore, nectarivore, биология

Байланысты экстралар

Көріністер

Жақыннан

  • Алтын тозаңды күндіз гекконы - Солтүстік Мадагаскарда және оның маңында жатқан аралдарды мекендейтін геккон түрлерінің арасындағы ең түрлі-түстісі. Ұзындығы 10-13 сантиметр және денесінің салмағы 40-80 г. жануардың негізгі түстері сары-жасыл немесе қанық жасыл. Аяқтары көбінесе көк түсті. Негізінен банан бұталарында және пальма ағаштарында өмір сүреді. Бұл күндіз белсенді геккондардың қорегі - жәндіктер, кішкене бауырымен жорғалаушылар және жемістер.

Адамдарды көне дәуірден бастап геккондар теп-тегіс тік қабырғаларға қалай жабысып, емін-еркін қозғалады деген сұрақ толғандырған. Бұл сұраққа ғалымдар тек XXI ғасырдың басында ғана жауап бере алды. Сол кезде геккондардың табаны өте ерекше жаратылғаны белгілі болды, молекулалар арасындағы тарту әсерінің, басқаша ван-дер-ваальс күштерінің, көмегімен табандары өте мықты жабысу қабілетіне ие болады.

Құрылысы

  • аяқ - Табанында ұсақ қылдар бар, олардың басы бірнеше миллиард сорғыш қалақшалардан тұрады. Олар диспрестік өзара әсердің арқасында жабысқақ келеді, сондықтан да геккон төбеде де жүре береді.
  • дыбыс тесігі
  • көз айналасындағы көк шеңбер
  • арқасындағы қызыл өрнек
  • Денесінің ұзындығы: 10-13 см
  • аздап жалпақ құйрық - Қауіп төнген жағдайда бұлшықеттерін керіп, бөліп тастауға қабілетті. Бұл құбылыс аутотомия деп аталады.

Табандарының құрылысы

  • қылдap - Олардың диаметрі шамамен мыңнан 5 миллиметр. Ал адамның шашының қылы мыңнан 19 миллиметр. Жануардың аяғының әрбір шаршы миллиметрінде – шамамен 14 мың, ал төрт аяғында 6,5 миллион қыл бар.
  • қыл - Диаметрі - 5 микрометр; ең жіңішке адам шашының қылының диаметрі -19 микрометр. Табанының әрбір шаршы миллиметрінде - шамамен 14 000, 4 аяғында барлығы 6,5 миллион қылтан бар.
  • сорғыш қалақшалар - Әр қылдың басы 100 – 1000 сорғыш қалақшамен бітеді, олардың саны миллиардтан асады. Сорғыш қалақшалар мен заттың беті арасында әлсіз диспрестік тартылыс туады, сондықтан жабысқыш келеді. Гекконың аяғы бірнеше тонна салмақты ұстай алады десек те болады. Табанның заттың бетінен ажырауы қылтандардың көлбеу бұрышын өзгертуі арқылы аз ғана күшпен жүзеге асады, себебі қылтандар беттен бір мезетте ажырамайды.
  • сорғыш қалақша
  • дисперстік тартылыс - Әлсіз тартылыстар заттың беті мен қылдардың басы арасында туады. Оның себебі атом ядросының полярсыз молекуласында зарядтардың уақытша жылжуы жүзеге асады, молекула уақытша полярланады. Осының әсерінен жақын полярсыз молекула полярланады және екі молекула арасында электрлік тартылыс туады.

Өзара әсер

  • сорғыш қалақша
  • дисперстік тартылыс - Әлсіз тартылыстар заттың беті мен қылдардың басы арасында туады. Оның себебі атом ядросының полярсыз молекуласында зарядтардың уақытша жылжуы жүзеге асады, молекула уақытша полярланады. Осының әсерінен жақын полярсыз молекула полярланады және екі молекула арасында электрлік тартылыс туады.
  • жабысу
  • ажырау

Анимаци

Геккондарды үйде ермек үшін де ұстайды. Олар ерекше жаратылған бармақтарының арқасында үйдегі қабырғаларға, сондай-ақ төбеге де өрмелеп жүре береді.

Бармақтарының табанында қылдар бар. Олардың диаметрі шамамен мыңнан 5 миллиметр. Олар диаметрі мыңнан 19 миллиметр келетін адамның шашынан да анағұрлым жіңішке. Жануардың аяғында 6,5 миллион қыл бар. Әр қыл бірнеше жүз сорғыш қалақшадан тұрады, барлығы төрт аяқта бірнеше миллиард сорғыш қалақша бар. Сорғыш қалақшалар мен заттың беті арасында электрлік өзара әсер, диспрестік тартылыс туады. Ол сорғыш қалақшалардың көптігінен өте жабысқақ болады.

Табанның заттың бетінен ажырауы қылдардың көлбеу бұрышын өзгертуі арқылы шамалы күшпен жүзеге асады, себебі қылтандар беттен бір мезетте ажырамайды.

Дисперстік тартылыс

  • электрон бұлты
  • атом ядросы - Оң зарядты атомдарға толы ядро және теріс зарядты электрон бұлты арасында тербеліс туады, соның себебінен өткінші қосполярлық пайда болады.
  • электр тартылысы - Егер екі бөлшек бір-біріне жақындаса, олардың біреуі полярланады, оң полюсі басқа бөлшектің атом ядросын итеріп және электронды бұлтты өзіне тартады. Сондықтан екінші бөлшек полярланады, араларында электрлік тартылыс туады. Осы диспрестік өзара әсер барынша әлсіз, екінші реттегі химиялық әсерлердің ішіндегі ең әлсізі. Алайда сорғыш қалақшалардың саны айырықша көп болғандықтан, олардың жабысқақтығы да жоғары болады.

Сорғыш қалақша және заттың беті арасында пайда болған диспрестік өзара әсерді басқаша ван-дер-ваальс күштері деп атайды. Ол оң зарядты атомдарға толы ядро және теріс зарядты электрон бұлты арасында тербеліс тудырады, соның салдарынан өткінші қосполярлылық пайда болады. Мәселен, гекконның табаны мен шыны беті бір-біріне жақындайды, олардың біреуі полярланады: оң полюсі басқа бөлшектің атом ядросын итеріп және оның электрон бұлтын өзіне тартады. Сөйтіп басқа бөлшектің полярлануын тудырады, екеуінің арасында электр тартылысы пайда болады. Диспрестік өзара әсер барынша әлсіз, екінші реттегі химиялық әсерлер ішіндегі ең әлсізі. Алайда сорғыш қалақшалардың саны айырықша көп болғандықтан, олардың жабысқақтығы да жоғары болады.

Байланысты экстралар

Дулығалы хамелеон

Хамелеон түсін өзгертуге қабілетті жорғалаушы.

Кәдімгі сарыбас жылан

Желкесіндегі дағына қарап бірден тануға болатын жылан.

Кәдімгі әбжылан

Еуропада кең таралған улы жылан, шағуы адамға тек сирек жағдайда қауіпті болуы мүмкін.

Батпақ тасбақасы

Анимация тасбақаның құрылысын, қанқасы мен сауыты арасындағы байланысты көрсетеді.

Жасыл бақа

Бақаның көпке белгілі осы түрінің мысалында қос мекенділердің анатомиялық құрылысымен...

Тиранозавр рекс (жыртқыш кесіртке)

Өте ертедегі алып бауырымен жорғалаушы. Ең белгілі динозавр.

Археоптерикс

Құстар мен бауырымен жорғалаушылардың белгілерін қатар көрсетеді, сондықтан да...

Трицератопс

Бор дәуірінің динозавры; оны ерекше жағасына және үш мүйізіне қарап бірден тануға болады.

Апатозавр

Ұзын мойынды, өсімдік жейтін дәу динозавр.

Formation of hydrogen molecules

Hydrogen atoms within hydrogen molecules are held together by a covalent bond.

Structure of nitrogen molecules

This animation demonstrates the structure of nitrogen molecules, with one sigma and two...

Added to your cart.