Себетіңіз бос

Сатып алу

Дана: 0

Барлыгы: 0,00

0

Чичен Ица (12-нші ғасыр)

Чичен Ица (12-нші ғасыр)

Майя-тольтектер империясының бір кездегі аты аңызға айналған астанасы бүгінгі Мексиканың аумағында орналасқан.

Тарих

Этикеткалар

Чичен-Ица, Maya people, Toltec, Мексика, Yucatan Peninsula, Орталық Америка, World Heritage, architecture, necropolis, Spanish conquerors, pyramid, native, Middle Ages, conquest, Америка, тарих, capital city, civil war

Байланысты экстралар

Сұрақтар

  • Чичен-Ица қазіргі қай елдің аумағында орналасқан?
  • Чичен-Ица қай мәдениеттің қаласы болған?
  • "Сенот" сөзі нені білдіреді?
  • Майялар Чичен-Ицаны шамамен қай кезде салған?
  • Чичен-Ицаның негізін қай халық қалаған?
  • 1531-інші жылы Чичен-Ицаны қай еуропалық халық жаулап алған?
  • Испандар Чичен Ицаны қашан басып алды?
  • Чичен Ицаны жаулап алған конкистадордың аты кім?
  • Чичен Ицада қандай құрылыс болған ЖОҚ?
  • Чичен-Ицаның ең үлкен храмын кімнің құрметіне салған?
  • Чичен-Ица қай түбекте орналасты?
  • Кукульканның биіктігі қанша болған (төбесіндегі ғибадатхананы есептемегенде)?
  • Кукулькан пирамидасының әр баспалдағының қанша сатысы болған?
  • Майя-тольтек ойынында допты неден өткізу керек болған?
  • Чичен-Ицаның орталық доп ойнайтын алаңының ұзындығы қандай болған?
  • Ғалымдардың пікрінше „Ұлу” ғимаратының күмбезі қандай қызмет атқарған?
  • Жауынгерлер храмының кире берісіне кімнің мүсіні орнатылған?
  • Қасиетті сеноттың диаметрі қанша болған?
  • Юкатан түбегі қандай жыныстан тұрады?
  • Құрғақшылық кезінде Жаңбыр құдайына қандай құрбандық шалынған?
  • Кукулькан пирамидасын испандықтар қалай атаған?
  • Цомпантли деген не?
  • „Ұлу” деген атау неге байланысты?
  • Чичен-Ица мен оның айналасының қандай бөлігі болған ЖОҚ?
  • Теңбілтер тағы қайда орналасты?
  • Кукулькан пирамидасының жақтарының ұзындығы қандай болған?
  • Чичен-Ицаның ғимараттарын безендірген рельефтерде қандай аң бейнеленген?
  • Чак-Мооль мүсіндерінің дене тұрысының ерекшелігі неде?
  • Орталық Америкалық доп ойындарының добы неден жасалған?
  • Археологтар Теңбілтер тағын қай ғимаратты қазғанда тапқан?
  • Теңбілтер тағында аң қайда қарап тұр?
  • Теңбілтер тағының түсі қандай болған?
  • Теңбілтер тағындағы аңның көзін мүсінші қалай жасаған?
  • Кукулькан пирамидасының ішінен табылған мүсін қандай аңды бейнелейді?

Көріністер

Чичен-Ица

  • Қасиетті сенот - Ерекше табиғи суағар. Құрғақшылық кезінде адамдар құрбандыққа шалынып, осында көпшілікке көрсетілген.
  • Цомпантли - Бас сүйектер тұғырнамасы (қабырғасы). Ғұрыптық құрбандарды бас сүйектерінің қойылған жері.
  • Венера тұғыры
  • „Қамал” - Испан басқыншылары қанатты жылан-құдайдың (Кукулькан) құрметіне салынған пирамида-храмды осылай (El Castillo) атаған.
  • Жауынгерлер храмы - Сатылы пирамида-храм, оны төбесінде екі бөлмеден тұратын ғибадатхана орналасқан.
  • нарық
  • бағаналар тізбегі
  • Штолок сеноты
  • тұрғын ғимараты
  • жер телімдері
  • доп ойнайтын алаң - Орталық Америкалық ғұрыптық ойын өтетін орын.
  • бүркіттер мен теңбілшерлер тұғыры
  • Бас абыздың храмы - Басқаша атауы: Осарио. Бұл ғимарат Кукулькан пирамидасына ұқсайды, тек өлшемі кішірек сатылы пирамида. Атауы оны зерттеушілердің бірі Эдвард Г. Томпсонмен байланысты.
  • „Ұлу” - Эль-Караколь. Оның атауы ішіндегі ұлу пішінді баспалдаққа байланысты берілген. Құрылысының ерекшелігі – тік төртбұрышты майя ғимараттарына ұқсамайтындығында. Обсерватория ретінде пайдаланылғаны ықтимал.
  • „Монах әйелдер сарайы” - Испандықтар осылай атаған (Лас Монхас). Шындығында үкімет ғимараты, сарай болса керек. Чичен-Ицаның ең бүтін сақталған ғимараты.

Орталық Америкада қазіргі Мексикада орналасқан Чичен Ица қаласының негізін 5-інші ғасырда майялар қалаған.
Iзбестастан тұратын Юкатан түбегінде орналасқан елді мекенді 10-ыншы ғасырда тольтектер жаулап алған. Екі халық әскери одақ құрып, Чечен Ица майя-тольтектер империясының астанасына айналды.

13-інші ғасырда бұрқ еткен азаматтық соғыста қаланың көптеген ғимараттары өртеніп кетті. Чичен Ица орталық ретіндегі маңызын жоғалтып, күйрей бастады.
1531 жылы Франсиско де Монтехо бастаған испан басқыншылары келіп, қаланы басып алды, ежелгі тұрғындар майялар құрлықтың ішіне қарай шегінді.
19 ғасырда еуропалық саяхатшылар қаланы қайта ашты. Көп ұзамай археологиялық қазбалар басталдыз.
Қазір де Чичен Ицаның әлі ашылмаған жерлері бар.

Ерекше қаланың қирандылары 1988-інші жылы ЮНЕСКО-ның Әлемдік мәдени мұралары қатарына енді.
2007 жылы халықаралық дауыс берудің нәтижесінде Чичен Ица „әлемнің жеті ғажайыбының” бірі деп саналды.
Бүгінгі Мексиканың ең көрнекті жерлерінің бірі ретінде оған жылына шамамен 1,2 миллион турист келіп қайтады.

Қасиетті сенот

  • шам. 60 м
  • шам. 27 м
  • суағар - Карст жыныстарының құлауынан пайда болған үңгірлер. Дұрыс шеңбер пішінді. Маңызды тұщы су көзі.
  • құрбандар - Құрғақшылық кезінде осылай Жаңбыр құдайының рахымын сұраған.

Iзбестастан тұратын Юкатан түбегінде өзендер жоқ. Алайда жер қыртысының құлауынан пайда болған бірнеше табиғи, шеңбер пішініндегі суағарлар болған.
Осы сеноттар деп аталған құдықтардан су түбектің халқына жеткен.

Қасиетті сенот Чичен Ицаның ең маңызды құдығы болуы мүмкін. Құрғақшылық кезінде осы жерде Жаңбыр құдайына құрбандық шалғанға ұқсайды. Археологтар тапқан сенот түбіндегі адамның сүйек қаңқалары құрбандыққа адамдардың шалынғанын көрсетеді.

Доп ойыны өтетін жер

  • Теңбілтер храмы
  • тұғыр
  • ағаш орындық
  • тас сақина - Тік орналасқан. Ойын алаңының қабырғасының ортасына, әдетте 6 м биіктікке қойылған.
  • ойын алаңы - Пішіні мен құрылыс материалына байланысты керемет акустикаға ие. Чичен Ицадағы бұл ғимарат Орталық Америкадағы ең үлкен құрылыс саналады.
  • 30 м
  • шам. 95 м
  • 8 м

Чичен Ицаның аумағында Орталық Америкадағы ең үлкен доп ойнайтын алаң орналасқан. Ұзындығы 168 м, ені 70 м ойын алаңын ұзындығы 90 м екі қабырға шектейді.
Олардың әрқайсысының ортасында 6 м биіктікте бір-бірден тас сақина орналасқан. Ойыншылардың осы сақиналардан қатты, резеңкеден жасалған допты аяқ-қолдарын пайдаланбай өткізулері керек болған.

Доп ойыны әлбетте ғұрыптық сипатта болған. Ойын алаңы адам өмір мен о дүние арасындағы өткелді бейнелеген.
Қабырғалардағы рельефті бейнелерге қарағанда жеңілген топтың мүшелері құрбандыққа шалынған.
Жеңілген топтың басшысын өлтіру жеңген топтың басшысының міндеті болғаны ықтимал.

Цомпантли

  • тұғыр
  • бедерлі суреттер - Бас сүйектер тұғырнамасының қабырғаларын безендіреді. Бас сүйектерді, құрбандардың жүректерін жалмап жатқан бүркіттер мен жауынгерлердің сүйек қаңқаларын көреміз.

Цомпантли ацтектердің, тольтектердің және майялардың мәдениетіне тән құрылыс болған.
„Бас сүйектер тұғырнамасы” немесе „бас сүйектер орны” деп атауға болады.
Соғыста қолға түскен дұшпандардың немесе ғұрып бойынша құрбандыққа шалынғандардың бас сүйектерін тесіп, оларды көлденеңінен немесе тігінен қадаға іліп қойған. Осы қадаларды тұғырнамаға орналастырып, көпшіліктің көзіне қөрінетіндей еткен.

„Қамал”

  • ғибадатхана - Пирамиданың ең басында биіктігі 6 м храм орналасқан, онда адамдар құрбандыққа шалынған.
  • 91-інші баспалдақ - Пирамиданың әр жағында бір-бірден болған, 45 градус бұрышта салынған.
  • 9 террас - Квадрат пішінді, әрқайсысының биіктігі – 2,5 м болған.
  • 6 м
  • 30 м
  • 55 м

Чичен Ицаның ең маңызды ғимараты испан басқыншылары „Қамал” (El Castillo) деп атаған баспалдақты пирамида-храм. Храмды майалар қанатты жыланға, Кукулькан құдайға арнап салған.
Зерттеулерге қарағанда пирамида ескі пирамиданың үстіне салынған. Пирамиданың түбінде 55 метр жақтары дүниенің төрт бұрышына бағытталған. Биіктігі 30 м пирамида 9 қабаттан тұрады. Төбесіне әрқайсысы 91 сатыдан тұратын 4 баспалдақ апарады. Баспалдақтар пирамиданың төбесімен 45 градус бұрышта орналасқан.
Пирамиданың ең жоғарғы алаңында биіктігі 6 м биік ғибадатхана көтерген.

Археологтар қазбалар барысында Кукулькан пирамидасының негізін құрайтын ескі ғимараттың бір ішкі камерасынан Чак-Мооль және Теңбілтер мүсіндерін тапқан. Бірінші мүсінді құрбандық шалатын орын ретінде пайдаланылса, соңғысы тақ ретінде қызмет етсе керек.

Жауынгерлер храмы

  • сатылы пирамида
  • ғибадатхана
  • Чак-Мооль - Колумбқа дейінгі Орталық Америкаға тән мүсін. Оны әсетте Жаңбыр құдайымен байланыстырады. Оның қарнындағы табаққа құрбандық сыйлықтарын қойған.
  • колоннада

Ғимараттар кешенінің орталық элементі беттеріндегі рельефтерде әскерлер бейнеленген бағаналардың атымен аталған.
Бір қызығы мәжіліс залының бағаналарындағы әскерлер әр түрлі адамдарды бейнелеген.
Сатылы пирамиданың төбесінде баспалдақтарға қарама-қарсы Чак-Мооль мүсіні тұрған. Оның артында ғибадатханаға баратын есік болған.

Бас aбыздың храмы

  • ғибадатхана
  • сатылы пирамида
  • басқыш

Осарио деп те аталатын пирамида-храм „Қамалдың” кішірейтілген көшірмесі. Оның төбесіндегі ғибдатханадан ішке төмен түсетін баспалдақ 12 метр төмен камераға апарады.
Археологтар камераның ішінен жерлеу заттарын тапқан. 19-ыншы ғасырда оны зерттеуші Эдвард Г. Томпсон храмды осыған байланысты атаған (Бас абыздар моласы).
Қазіргі археологтар оның пікірімен келіспейді, олардың ойынша құрылыс жерлеу камерасы қызметін атқармаған.

„Ұлу”

  • обсерватория (?) - Кең тараған болжам бойынша оның есіктері мен терезелерін әр түрлі астрономиялық құбылыстарды бақылауға қолайлы етіп салған.
  • квадрат тұғыр

Биік, квадрат тұғырнамада тұрған күмбезді төбесі бар ғимараттың аты оның ішіндегі ұлу тәрізді баспалдаққа байланысты (Эль-Караколь) туған.
Оның ерекшелігі майя архитектурасының стилінде емес, себебі іргетасы тік төртбұрыш емес, шеңбер пішінді.
Кейбір деректер ғимарат обсерватория қызметін атқарған деген болжам айтады. Оның есіктері мен терезелерінің орналасуы белгілі бір астрономиялық құбылыстарға бейімделген (мәселен, Венeраның өтуі).

„Монах әйелдердің сарайы”

Испан басқыншылары „Монах әйелдердің сарайы” (немесе „Зарда”) деген ат берген ғимарат бүгінде Чичен Ица қаласының қирандыларының ең бүтін сақталған ғимараты.
Тольтек архитектурасының інжу-маржаны (атына сәйкеспейді) үкімет ғимараты, сарайы болған.

Чак-Мооль

Чак-Мооль мүсіндері Орталық Американың Колумбқа дейінгі дәуірінің шығармашылығына тән үлгілер. Олар шалқалай жатқан, шынтағына сүйенген адамды бейнелейді. Басы 90 градусқа бұрылып қараған.
Олардың атаулары үндіс атаулары емес. Ол Чичен Ицаныны зерттеушілердің бірі Огюстом Ле-Плонжонның атымен аталған.

Мүсіндер құрбан шалу ғұрпына байланысты. Оған мүсіннің қарнына орналасқан диск немесе табақ дәлел. Сол табаққа құрбандыққа берген сыйлықты қойған. Чак-Мооль адам мен құдайлар арасындағы делдалдың рөлін атқарған.

Анимацияда көрсетілген Чак-Моол мүсінін зерттеушілер Теңбілтер тағының жанындағы Кукулькан пирамидасының ішіндегі ескі пирамиданың камерасынан тапқан.

Теңбілтердің тағы

1920-сыншы және 1930-ыншы жылдары Чичен-Ицада қазба жұмыстарын жүргізген мексикалық археологтар Кукулькан пирамидасының ішінен құпия камераны табады. Камераның ортасынан Чак-Мооль мүсіні, ал оған жапсарлас камерада теңбілтер бейнесіндегі тақ тұрды.
Басын 90 градусқа бұрған теңбілтер әуелде қызыл түсті болған. Көздерін және денесін безендіруге нефритті пайдаланған.

Анимация

Наррация

Чичен Ица қазіргі Мексика аумағындағы Юкатан түбегінде орналасқан. Оның негізін майялар қалаған.
Олар кейінірек басқыншы тольтектермен одақ құрады. Екі халық Чичен Ицаны Империяның астанасы етті, сөйтіп қала аралас мәдениет пен өнердің көрінісіне айналды.

Қаланың орталығында ең маңызды храмдарды тұрғызды, солардың ішінен Кукулькан құдайға арнап салынған сатылы пирамида-храм ерекше көзге түседі.

Испандар „Қамал” деп атаған ғимаратқа жақын жерде Орталық Американың ең үлкен доп ойыны алаңы орналасқан. Ғұрыптық спорт оқиғасының мәні осы мәдениетке тән адамды құрбандыққа шалу болатын.

Алаңның екінші жағындағы тұғырнамаларға өзінің қашалған бағаналарымен аты шыққан "Жауынгерлер храмы" салынған.

Коллонадалар арасындағы көпшілік алаңынан біраз ұзақта Кукулькан пирамидасының кішірейтілген көшірмесі „Бас абыздар храмы” тұр.

Оған жақын жерде „Ұлу” ғимараты тұр, ол обсерватория қызметін атқарса керек.

Қаланың айналасы құнарлы жер болған. Жерлерді суғаруға қажет сумен, адамдар мен аңдарды ауызсумен ерекше табиғи құдықтар, сеноттар, қамтыған.
Тұрғын үйлердің басым көпшілігі қаланың сыртында орналасқан.

Испан басқыншалары келген соң, тұрғындар қаланы тастап, біртіндеп қала маңызын жойған.
19-ыншы және 20-сыншы ғасырларда саяхатшылар мен ғалымдар қаланы қайта ашты. Бүгінде қала ЮНЕСКО-ның Әлемдік мәдени мұралары қатарынан лайықты орын алған және әлемнің жеті ғажайыбының бірі саналады.

Байланысты экстралар

Теночтитлан (15-ншы ғасыр)

Жоғары өркениетті Aцтек Империясының аты аңызға айналған астанасының кереметтігі тіпті...

Aztec ruler (15th century)

The Aztec Empire was a despotic, militaristic state ruled by the tlatoani.

Aztec warriors (15th century)

The fearsome looking Aztec warriors could not stop the Spanish conquistadors with their...

Тыйым салынған қала (Бейжің, XVII ғасыр)

Тыйым салынған қала - Қытайдың императорлар дәуірінен қалған ең ұлы және жұмбақ...

"Санта Мария" (15-ғасыр)

Үш діңгекті "Санта Мария" караккасы Христoфор Колумбтың дәуір нышанына айналған...

Теотиуакан (4-інші ғасыр)

Колумбқа дейінгі Американың ең үлкен және халқының саны көп елді мекені болған.

Мачу-Пикчу (15-інші ғасыр)

Қазіргі Перудің аумағында орналасқан Инктердің ежелгі қаласы Әлемдік мәдени мұраларға жатады.

Forms of government and official state languages

The animation shows the forms of government and official languages of the world´s countries.

Inca warrior (15th century)

The Incas´ rudimentary weapons were inadequate in their struggle against the Spanish...

Modern empires

Numerous legendary empires were built (and destroyed) in the course of history.

The countries of the Americas

Learning about the geographic location, capitals and flags of American countries through...

Джосер пирамидасы (Саккара, Хр. д. 27-інші ғасыр)

Хр. д. 27-інші ғасырда салныған баспалдақты пирамида ежелгі Мысырдың алғашқы пирамидасы...

Географиялық ашулар (15-17-інші ғасырлар)

Аңызға айналған географиялық ашулар карталарды қайта салып қана қойған жоқ, оларың...

Зиккурат (Ур, б.з.д. 3 мыңжылдық)

Көне дәуірдегі Месопотамияда пішіні ерекше мұнара-храмдар болған, оларды қаланың...

Conquistador (16th century)

Spanish conquerors owed their success to their armour and firearms.

Karst region (basic)

Karst formations include dolines and dripstones.

Added to your cart.