Vaša košarica je prazna

Kupovina

komad: 0

Ukupno: 0,00

0

Građa prokariotske i eukariotske stanice

Građa prokariotske i eukariotske stanice

U živome svijetu postoje dvije osnovne vrste stanica: prokariotska i eukariotska stanica

Biologija

Ključne riječi

stanica, jezgra, bakterija, bič, stanična stijenka, plazmid, nuklearna membrana, stanični kostur (citoskelet), endoplazmatski retikulum, polisaharid, peptid, DNK, kromosom

Povezani dodatci

3D modeli

Veličine

  • prokariotska stanica
  • veličina: 0,1-10,0 µm
  • eukariotska stanica
  • veličina: 10-100 µm

Sva su živa bića na Zemlji građena od jedne ili više stanica. Po građi stanica živa bića možemo svrstati u dvije grupe: jednostanične organizme- prokariote i višestanične organizme-eukariote.

Prokarioti su uvijek jednostanični organizmi i ova stanica se po mnogo čemu razlikuje od stanica eukariota. Znalajna je razlika u njihovoj veličini: prokariotske stanice su deset puta manje i njihova je građa puno jednostavnija od eukariotskih stanica.

Prokariotska stanica

  • prokariotska stanica
  • stanična stijenka - Po vrsti stanične stijenke bakterije se mogu svrstati u dvije grupe: gram-pozitivne i gram-negativne. Osnova podjele je da bojenje daje različite rezultate, zavisno o strukturi pojedinih bakterija. Gram-pozitivne bakterije se mogu bojati po Gramu, dok druge ne (gram-negativne bakterije).
  • stanična membrana - Lipidni dvojni sloj.
  • citoplazma
  • DNK - Posjeduju dvolančanu DNK poput zatvorene kružne omče koja nije obavijena jezgrinom opnom, s toga bakterije nazivano prokariotskim stanicama. U stanicama eukariotskih stanica DNK ne stvara kružnu omču i ona je odvojena jezgrinom opnom. Čovjek je građen od eukariotskih stanica.
  • plazmid - Kratka molekula DNK fizički odvojena od kromosoma stanice koja se može replicirati nezavisno od bakterijskog kromosoma. Najčešće se nalazi u obliku kružne molekule DNK u unutrašnjosti bakterija.
  • fimbrija - Izdužena proteinska tvorevina cijevnog oblika. Jedna stanica može imati i više stotina ovih sitnih dlačica. Njihova je funkcija da se bakterije s pomoću njih međusobno sljepljuju u nakupine ili se pričvršćuju na krute površine. Neki tipovi omogućavaju pokretanje.
  • bič - Dugačka proteinska tvorevina koja omogućava aktivno kretanje bakterija.
  • pili - Poseban, dugi nastavak, tanji od bičeva, kroz koji se tijekom spolnog načina razmnožavanja prenosi genetski materijal iz stanice u stanicu. Imaju ga samo gram-negativne bakterije.

Genetski materijal prokariotskih stanica koja se sastoji od samo jedne molekule DNK nije membranom odvojena od ostatka stanice. Ove jednostavne stanice nemaju organele obavijene membranom, te nemaju ni stanični kostur. Citoplazma je obavijena membranom, a izvana se nalazi stanična stijenka od polisaharida i peptida, a pruža zaštitu. Na površini prokariotskih stanica se nalaze razni i brojni izdanci: bičevi i fimbrije ili pili. Prokariote dijelimo u dvije grupe: prave bakterije i prabakterije (arheje).

Eukariotska stanica

  • eukariotska stanica
  • jezgra - Sastoji se od kromatina, kombinacije DNK i proteina. Stanice životinja, biljaka i gljiva su eukarioti, što znači da posjeduju staničnu jezgru. Prokariotske stanice (bakterije) nemaju staničnu jezgru; njihov DNK nalazi se u citoplazmi.
  • mitohondrij - Izvor energije stanice: razgrađujući organske molekule proizvodi ATP. ATP stanicu opskrbljuje energijom.
  • stanična membrana - Membrana od lipida koja okružuje stanicu.
  • citoplazma
  • endoplazmatski retikulum - Složen sustav membrana koji se nalazi u unutrašnjosti stanice. Sudjeluje u: sintezi proteina, sazrijevanju proteina, sintezi lipida i razgradnji određenih tvari.
  • Golgijev aparat - Igra važnu ulogu u pohranjivanju, pakiranju i distribuciji proteina.
  • vezikula - Tvari unutar stanice prenose se u membranskim mjehurićima. Posebna skupinu membranskih mjehurića čine lizosomi u kojima se odvija probava određenih tvari, odnosno razgradnja suvišnih tvari.
  • stanični kostur (citoskelet) - Igra važne uloge u pozicioniranju i kretanju vezikula i staničnih organela te daje oblik i strukturu životinjskim stanicama koje nemaju stanične stijenke.

Eukariotske stanice sadrže pravu jezgru, to jest genetski materijal je odvojen membranom. Jezgra predstavlja zaseban prostor u stanici koja sadrži više kromosoma linearnog oblika. Osim jezgre, eukariotske stanice sadrže i druge organele odvojene membranom, od kojih su najvažniji mitohondriji i kloroplasti koje imaju samo biljne stanice.
Važnu ulogu ima endoplazmatski retikulum koji je tijesno povezan sa staničnom jezgrom: to je mjesto sinteza proteina. U unutrašnjosti eukariotskih stanica se nalazi stanični kostur od proteina. Stanična plazma je ograđena staničnom membranom, ali samo biljke i gljive imaju stanične stijenke. Eukarioti su obično podijeljeni u četiri carstva, i to: protoktisti, gljive, biljke i životinje.

Povezani dodatci

Životinjska i biljna stanica, organele

U eukariotskoj stanici razvile su se brojne stanične organele.

Bakterije (kuglaste, štapićaste, zavojite)

Bakterije možemo podjeliti prema obliku stanice.

DNA

Nositelj genetskih informacija u stanici.

Doba kuge (Europa, 1347–1353)

Kuga je bolest uzrokovana bakterijom i ubraja se među najopasnije infekcije čovječanstva.

Papučica

Papučica je vrsta trepetljikaša, eukariota.

Promjenjiva ameba

Jednostanični, heterotrofni organizmi, slatkovodni, s nepostojanim oblikom.

Zeleni bičaš

Bičaš je jednostanični organizam jednako sposoban na autotrofiju i heterotrofiju.

Added to your cart.